ΕΡΕΥΝΑ – ΟΤΑΝ ΟΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΔΙΔΑΞΑΝ ΤΟΥΣ ΒΡΕΤΑΝΟΥΣ ΝΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΘΟΛΩΤΟΥΣ ΤΑΦΟΥΣ

Ζωγραφική αναπαράσταση μινωικού πλοίου. Ήδη από τις
αρχές της Πρωτομινωικής περιόδου, στα τέλη της 4ης προ
Χριστού χιλιετίας, οι Μινωίτες είχαν αρχίσει να εξερευνούν
τις θάλασσες σε αναζήτηση πρώτων υλών και εμπορικών
σταθμών.
Αυτή ήταν και η αρχή της Μινωικής
Θαλασσοκρατορίας. Στο εγχείρημά τους αυτό της
εξερεύνησης των άγνωστων ως τότε θαλασσών, οι Μινωίτες
αποδεδειγμένα δεν έμειναν εντός των ορίων της Μεσογείου
θαλάσσης, αλλά, περνώντας τον πορθμό του Γιβραλτάρ,
έφτασαν μέχρι και στα Βρετανικά Νησιά. Το ερώτημα όμως
είναι ποια θα ήταν τα αποτελέσματα της αλληλεπίδρασης
των δύο πολιτισμών; Αν και οι Μινωίτες ουδέποτε
προσπάθησαν να επιβάλουν τον πολιτισμό τους σε ξένους,
θα ήταν παράλογο να ισχυριζόμασταν ότι μία μακροχρόνια
σχέση μεταξύ δύο λαών θα μπορούσε να λάβει χώρα χωρίς
να υπάρξουν στοιχεία επιρροής του
ενός πολιτισμού στον άλλον...

Γράφει ο Λεωνίδας Μανιάτης.


Έστω και εκ των υστέρων, οφείλω να προσθέσω στα όσα έγραψα σε προηγούμενο άρθρο μου με τίτλο «Ο προϊστορικός πολιτισμός των Βρετανικών Νησιών και η άγνωστη ιστορίατου» ότι ταφικά μνημεία της Μεγάλης Βρετανίας, όπως το Bryn Celli Ddu και το Maeshowe, αν και, όπως έγραψα στο άρθρο που προανέφερα, όντως μοιάζουν – ειδικά ο δεύτερος – στην εμφάνιση και στην δομή με τους θολωτούς τάφους του Μυκηναϊκού πολιτισμού, υπάρχει ίσως και ένας ενδιάμεσος κρίκος που φέρνει τα δύο αυτά είδη μνημείων ακόμα πιο κοντά.

Ο λόγος σαφώς γίνεται για τους προγενέστερους των μυκηναϊκών θολωτούς τάφους του Μινωικού πολιτισμού στην Κρήτη. Οι τάφοι αυτοί που δεν είχαν προλάβει να εξελιχθούν σε αυτό που θα εξελίσσονταν οι μεταγενέστεροι θολωτοί τάφοι των Μυκηναίων, σε σύγκριση με τα ταφικά μνημεία της Μεγάλης Βρετανίας που μελετήσαμε, εμφανίζουν πιο έντονες ομοιότητες. Αυτό φαίνεται εύκολα, αν δούμε ζωντανά ή σε φωτογραφία έναν μινωικό θολωτό τάφο, όπως αυτός στην περιοχή Απεσωκάρι στον νομό Ηρακλείου, στην Κρήτη. Είναι ένας τάφος κυκλικός στο σχήμα, χτισμένος με λίθους, τοποθετημένους με τρόπο εκφορικό, πάνω από την τετράγωνη είσοδο του οποίου δεν φαίνεται να υπήρχε η τριγωνική οπή που αργότερα θα χρησιμοποιείτο από τους Μυκηναίους για την καλύτερη κατανομή του βάρους των θολωτών τους τάφων. Επίσης, αν και πλέον έχει σε μεγάλο βαθμό καταστραφεί, ο θολωτός τάφος στο Απεσωκάρι πρέπει στην αρχαιότητα να ήταν καλυμμένος με χώμα, όπως ακριβώς συνέβαινε και με τους μυκηναϊκούς θολωτούς τάφους.


Αρχαιολογικά κατάλοιπα του μινωικού θολωτού τάφου στην
θέση Καμηλάρι του νομού Ηρακλείου, στην Κρήτη.
Οι μινωικοί θολωτοί τάφοι που υπήρξαν πρότυπα και των
μεταγενέστερων μυκηναϊκών, εμφανίζονται στην αρχή της
Πρωτομινωικής εποχής, περί το 3600 προ Χριστού. Το
πέρασμα όμως στο δεύτερο ήμισυ της 4ης προχριστιανικής
χιλιετίας, δεν σηματοδοτεί μόνο την έναρξη της κατασκευής
θολωτών τάφων στην Κρήτη, αλλά και την έναρξη μίας
εποχής κατά την οποία τα μεγαλιθικά ταφικά μνημεία της
Μεγάλης Βρετανίας συνεχώς εξελίσσονται και ομοιάζουν,
όπως θα δούμε, όλο και περισσότερο με τους θολωτούς
τάφους που την ίδια εποχή κατασκευάζονταν στην Κρήτη.
Μήπως πρόκειται για ένα στοιχείο που τεκμηριώνει την
άμεση ή έμμεση επιρροή των Μινωιτών
στην Μεγάλη Βρετανία;





Όλα αυτά βέβαια ισχύουν και για το ταφικό μνημείο Maeshowe των νησιών Orkney της Σκωτίας. Το μινωικό μνημείο δηλαδή είναι πιο κοντά στο σκοτσέζικο απ’ ότι είναι το μεταγενέστερο μυκηναϊκό, πράγμα που συνεπάγεται πως κατά πάσαν πιθανότητα, οι Μινωίτες και όχι οι Μυκηναίοι ήταν αυτοί που ήρθαν πρώτοι σε επαφή με τους λαούς των Βρετανικών Νησιών και μοιράστηκαν μαζί τους την παράδοση που θέλησε και οι δύο αυτοί λαοί να χτίζουνε για τους νεκρούς τους παρόμοια ταφικά μνημεία. Ύστερα το γεγονός ότι ο εν λόγω μινωικός θολωτός τάφος χρονολογείται στην Πρωτομινωική εποχή και συγκεκριμένα, γύρω στο 2900 προ Χριστού, καθιστά πολύ μεγαλύτερη την πιθανότητα επιρροής των Μινωιτών της εποχής στους προϊστορικούς κατοίκους της Βρετανίας, τουλάχιστον όσον αφορά την κατασκευή των ταφικών τους μνημείων, πολλά εκ των οποίων χρονολογούνται και αυτά στους πρώτους αιώνες τις 3ης προχριστιανικής χιλιετηρίδας. Αυτό βέβαια γίνεται ακόμα πιο πιθανό, αν συνυπολογίσουμε ότι οι πρώτοι μινωικοί θολωτοί τάφοι έκαναν την εμφάνισή τους στις αρχές της Πρωτομινωικής εποχής, στα μέσα της 4ης προχριστιανικής χιλιετηρίδας και, ως εκ τούτου, είναι πάνω από 6 αιώνες αρχαιότεροι από τα δύο βρετανικά μνημεία που εξετάζουμε.


Επίσης άξιο αναφοράς είναι και το γεγονός ότι η μεγάλη κατασκευαστική μεγαλιθική δραστηριότητα στην προϊστορική Μεγάλη Βρετανία, αλλά σε μεγάλο βαθμό και αυτή στην απέναντι Ιρλανδία, αρχίζει περί το 3600 προ Χριστού και άρα συμπίπτει με την έναρξη της Προανακτορικής περιόδου στην Μινωική Κρήτη και με την έναρξη της προανακτορικής κατασκευαστικής δραστηριότητας στην κρητική μεγαλόνησο. Και μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο των μινωικών και βρετανικών κατασκευών, η κατασκευή μεγαλιθικών ταφικών μνημείων φαίνεται πως άρχισε σχεδόν ταυτόχρονα στην Κρήτη και την Μεγάλη Βρετανία, ενώ στην περίπτωση της Ιρλανδίας, όπου προϋπήρχε ταφική αρχιτεκτονική, αυτή ανανεώθηκε και πήρε μία εντελώς διαφορετική μορφή.


Επικεντρωνόμενοι όμως στην περίπτωση της Μεγάλης Βρετανίας και συγκεκριμένα στην ταφική μεγαλιθική αρχιτεκτονική της, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι αμέσως μετά το 3600, αρχίζουν να εμφανίζονται μεγαλιθικά ταφικά κατασκευάσματα σε διάφορες περιοχές της βρετανικής μεγαλονήσου. Διαπιστώνουμε όμως ότι τα πρώτα βρετανικά μεγαλιθικά ταφικά μνημεία μετά το 3600 προ Χριστού, κάθε άλλο είναι παρά «πιστά» αντίγραφα των μινωικών θολωτών τάφων. Και όντως δεν θα ήταν δυνατόν εν ριπή οφθαλμού οι προϊστορικοί Βρετανοί να πετύχαιναν ένα τέλειο αντίγραφο των μινωικών μνημείων που ίσως ακόμα να μην μπορούσαν ούτε καν να επισκεφτούν… Προϊόντος όμως του χρόνου, τα νεότερα βρετανικά ταφικά μνημεία, όπως θα διαπιστώσουμε, έρχονται όλο και πιο κοντά στα αντίστοιχα μινωικά…


Από τα μνημεία που άρχισαν να χτίζονται τότε στην Μεγάλη Βρετανία, τα πρωιμότερα, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και το West Kennet Long Barrow (χρονολογείται στο 3600 προ Χριστού), αν και υιοθετούν τον μνημειώδη μεγαλιθικό χαρακτήρα που δεν είχαν οι παλαιότεροι βρετανικοί τάφοι, σε τίποτα άλλο δεν θυμίζουν την αντίστοιχη μινωική αρχιτεκτονική, αφού και στο σχήμα και στην δομή και στον τρόπο κατασκευής παρουσιάζονται μεγάλες διαφορές. Ίσως μάλιστα και η εισαγωγή του μνημειώδους χαρακτήρα, σε περίπτωση που δεν προήλθε από τους ίδιους τους κατοίκους της Μεγάλης Βρετανίας, να είχε ως τόπο προέλευσης την γειτονική Ιρλανδία και όχι την μακρινή Μινωική Κρήτη που τότε μόλις είχε μπει στην Προανακτορική της Εποχή. Ως εκ τούτου η πιθανότητα μινωικής επιρροής ήδη από τόσο νωρίς είναι εξαιρετικά ισχνή.


Η κατασκευή στην Μεγάλη Βρετανία μεγαλιθικών ταφικών
μνημείων όπως το ουαλικό Barclodiad y Gawres περί το
3500 προ Χριστού, αν και το εν λόγω μνημείο δεν έχει παρά
ελάχιστες ομοιότητες με τους μινωικούς θολωτούς τάφους,
θα μπορούσε να θεωρηθεί ως το πρώτο βήμα της σταδιακής
εξέλιξης των βρετανικών ταφικών μνημείων σύμφωνα με
αυτά τα μινωικά πρότυπα. Σε αυτό συνηγορούν τόσο η
πρωιμότητα του μνημείου, όσο και η συγκριτική του μελέτη
σε σχέση με τα μνημεία που θα ακολουθήσουν. Τέλος, το
ότι οι ομοιότητες του εν λόγω μνημείου με τα μινωικά
πρότυπα περιορίζονται μόνο στην εξωτερική
εμφάνιση του κτηρίου, προφανώς και οφείλεται στο
γεγονός ότι οι προϊστορικοί Βρετανοί της εποχής
προσπαθούσαν να μιμηθούν ένα πρότυπο για το οποίο
ενδεχομένως είχαν ακούσει απ' τους Μινωίτες, αλλά που
ποτέ τους δεν είχαν επισκεφτεί από κοντά.

Γενικά είναι δύσκολο να πούμε πως μινωική επιρροή στην ταφική αρχιτεκτονική της περιοχής μπορεί να έχουμε πριν το 3500 προ Χριστού. Με την είσοδο όμως στο δεύτερο ήμισυ της 4ης προχριστιανικής χιλιετίας, τόσο στην Ιρλανδία, όσο και στην Μεγάλη Βρετανία, εμφανίζεται ένας νέος τύπος ταφικού μεγαλιθικού μνημείου που είναι πολύ πιο κοντά στα μινωικά πρότυπα, διατηρώντας όμως ακόμα μεγάλες διαφορές από αυτά. Τάφοι που ανήκουν σε αυτό το είδος, όπως το ουαλικό μεγαλιθικό μνημείο Barclodiad y Gawres, υιοθετούν το κυκλικό σχήμα στον εξωτερικό λοφίσκο που σχηματίζουν, ενώ και εσωτερικά ο ταφικός χώρος παύει να είναι απλώς το τέλος του ταφικού διαδρόμου και αρχίζει να εκτίνεται στον χώρο προς τις άλλες τρεις κατευθύνσεις. Ωστόσο πρέπει να τονιστεί ότι ακόμα η ομοιότητα με τα μινωικά ταφικά μνημεία είναι περιορισμένη, αφού ακόμα ο ταφικός θάλαμος αποτελεί ένα μικρό μέρος του εσωτερικού του τεχνητού λοφίσκου, η είσοδος στον χώρο γίνεται από μία τεράστια λίθινη θύρα που σε τίποτα δεν θυμίζει τα αιγιακά πρότυπα και τέλος το εσωτερικό του δεν αποκτά σχήμα κυκλικό, αλλά σταυροειδές. Όλα αυτά μας δείχνουν ότι μία μινωική επιρροή δεν μπορεί ν’ αποκλειστεί, αλλά και ότι δεν μπορεί να υπήρξε κάτι παραπάνω από εξαιρετικά περιορισμένη.

Η επόμενη φάση στην εξέλιξη του βρετανικού ταφικού μνημείου φαίνεται να αντιπροσωπεύεται από το άλλο ουαλικό μεγαλιθικό μνημείο που εξετάσαμε, το Bryn Celli Ddu, το οποίο χρονολογείται περίπου στο 3000 προ Χριστού. Το μνημείο αυτό, αν και εσωτερικά δεν μοιάζει και τόσο με τα αντίστοιχα μινωικά μνημεία της εποχής του, αφού ο εσωτερικός του χώρος είναι αρκετά περιορισμένος, εξωτερικά παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες με αυτά, συμπεριλαμβανομένων και στοιχείων που οι μεταγενέστεροι μυκηναϊκοί θολωτοί τάφοι δεν επρόκειτο να συνεχίσουν. Έτσι βλέπουμε το Bryn Celli Ddu να μην έχει δρόμο, όπως και πολλοί μινωικοί τάφοι, ούτε και τριγωνική οπή πάνω από την θύρα της εισόδου. Η δε είσοδος, όχι απλά αποκτά το σχήμα που έχουν, τόσο οι μινωικοί, όσο και οι μυκηναϊκοί θολωτοί τάφοι, αλλά υιοθετεί τις διαστάσεις που έχουν οι θύρες των μινωικών και όχι των μυκηναϊκών μνημείων. Τέλος, ο τρόπος με τον οποίο η είσοδος είναι δομημένη, με δύο κάθετους ίσου ύψους μονολίθους να στηρίζουν πάνω τους έναν οριζόντιο, σχηματίζοντας έτσι το σχήμα που είναι γνωστό στην αρχαιολογία ως τρίλιθο, απαντάται κάποιες φορές σε μινωικούς θολωτούς τάφους – όχι όμως και σε μυκηναϊκούς. Εδώ η μινωική επιρροή μοιάζει πολύ πιθανότερη, αλλά και πάλι σχετικά περιορισμένη.


Η διαδικασία μίμησης των μινωικών θολωτών τάφων από
τους κατοίκους της προϊστορικής Βρετανίας φαίνεται να
ολοκληρώθηκε με την κατασκευή του μεγαλιθικού ταφικού
μνημείου του Maeshowe που φαίνεται στην φωτογραφία.
Το εν λόγω ταφικό μνημείο, τόσο εσωτερικά, όσο και
εξωτερικά παρουσιάζει σημαντικές ομοιότητες με τα μινωικά
πρότυπα, μεταξύ των οποίων πρέπει να αναφέρουμε την
ύπαρξη δρόμου, το σχήμα και το μέγεθος της θύρας, το
σχήμα του τεχνητού λόφου, τον εκφορικό τρόπο
τοποθέτησης των λίθων, την διαμόρφωση του εσωτερικού
χώρου και τον τρόπο στέγασης του ταφικού θαλάμου.
Όλα αυτά κάνουν την μινωική επιρροή στην κατασκευή του
μνημείου ή έστω στην ιδέα του να κατασκευαστεί, αν όχι
βέβαιη, τουλάχιστον πάρα πολύ πιθανή.

Και τέλος, δύο αιώνες αργότερα, περί το 2800 προ Χριστού, εμφανίστηκαν στην Μεγάλη Βρετανία και ταφικά μνημεία όπως το σκοτσέζικο Maeshowe, το οποίο καταφέρνει να βρίσκεται πολύ πιο κοντά στα μινωικά πρότυπα, απ’ ότι τα προγενέστερα αυτού βρετανικά ταφικά μνημεία. Ο τάφος αυτός διατηρώντας και τελειοποιώντας ως σχήμα της θύρας εισόδου το τρίλιθο κατά τα μινωικά πρότυπα, υιοθέτησε και την αιγιακή συνήθεια του δρόμου που αργότερα θα επαναληφθεί και στους μυκηναϊκούς θολωτούς τάφους. Ακόμα όμως, εισήγε τον εκφορικό τρόπο τοποθέτησης των λίθων που το απαρτίζουν, μεγάλωσε επαρκώς το μέγεθος του εσωτερικού του χώρου και, αν και, όπως θα δούμε παρακάτω, τετραγωνίστηκε ελαφρώς ως προς το σχήμα, στέγασε τον ταφικό χώρο με μία κάθετη λίθινη πλάκα, ακριβώς όπως συνηθιζόταν σε κάποιους τουλάχιστον από τους θολωτούς τάφους του μινωικού πολιτισμού, όπως λόγου χάριν συνέβαινε και σε θολωτό τάφο στην περιοχή Αρχάνες του νομού Ηρακλείου στην Κρήτη.

Αναφορικά τέλος με το ακόμα μεταγενέστερο (ενδεχομένως) ταφικό μνημείο Silbury Hill, το οποίο κατασκευάστηκε σε διάφορες φάσεις στα μέσα της 3ης προχριστιανικής χιλιετίας και του οποίου η κατασκευή φαίνεται να τελείωσε περί το 2400 προ Χριστού, πρέπει να αναφέρουμε ότι είναι ένα μνημείο τελείως διαφορετικού είδους, αλλά και άλλης εποχής. Η μελέτη του εν λόγω μνημείου που θα πρέπει να γίνει μάλλον ξεχωριστά, μαρτυρά μία δεύτερη απότομη «στροφή» της προϊστορικής βρετανικής αρχιτεκτονικής που παραπέμπει σε εξωγενή στοιχεία που δεν προέρχονται όμως ούτε από την γειτονική Ιρλανδία, ούτε από την μινωική Κρήτη, ούτε και από τον ευρύτερο αιγιακό χώρο, αλλά μάλλον από άλλους μεγάλους πρωτοϊστορικούς πολιτισμούς της Εποχής του Χαλκού, όπως λόγου χάριν η Αίγυπτος… Αυτό, αν και εν πρώτοις προκαλεί έκπληξη, δεν θα πρέπει να φαντάζει απίθανο, αφού, κατά την Εποχή του Χαλκού, δεν ήταν μόνο οι Μινωίτες και οι Μυκηναίοι αυτοί που χρειάζονταν τον κασσίτερο που ήταν ένα από τα σημαντικότερα εμπορεύματα της εποχής και που υπήρχε σε άφθονες ποσότητες στα Βρετανικά Νησιά. Και ακόμα δεν ήταν μόνο αυτοί που είχαν τις ναυτικές ικανότητες και την πείρα για ένα τέτοιο ταξίδι… Πάντως εντύπωση κάνει και το ότι ανάλογη επιρροή από μη αιγιακό πολιτισμό φαίνεται ότι υπήρξε και μέσα από μνημεία που ολοκληρώθηκαν κατά το πρώτο ήμισυ της 3ης προχριστιανικής χιλιετηρίδας όπως τα Thornborough Henges που σχηματίζουν μεταξύ τους την ίδια γωνία με τις Πυραμίδες της Γκίζα, στην Αίγυπτο, αλλά και από την ιρλανδική μυθική παράδοση, όπως διασώθηκε από το βιβλίο των Εισβολών («Lebor Gabála Érenn»), όπου, στην εξιστόρηση της μυθιστορίας των Βρετανικών Νησιών, εκτός από τους Έλληνες, γίνεται σαφής αναφορά και στους Αιγυπτίους… Γι’ αυτό το θέμα όμως, ενδεχομένως να αναφερθούμε λεπτομερώς σε άλλο άρθρο.


Η διαδικασία εξέλιξης των βρετανικών μεγαλιθικών μνημείων με βάση το
μινωικό πρότυπο από το 3.600 ως το 2.800 προ Χριστού.



Όσο για το για ποιον λόγο, ενώ μινωικά στοιχεία παρουσιάζονται ήδη από το 3500 προ Χριστού (αν όχι και πρωτύτερα), βρετανικά μνημεία με σημαντικές ομοιότητες με τα αντίστοιχα μινωικά παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά περί το 3000 προ Χριστού για να φτάσουν στην καλύτερη δυνατή μίμηση του μινωικού προτύπου το 2800 προ Χριστού, μπορούμε με κάποια σχετική ασφάλεια να δώσουμε την παρακάτω εξήγηση. Προφανώς δεν θα ήταν δυνατόν για τον νεαρό ακόμα προανακτορικό μινωικό πολιτισμό να επηρεάσει τόσο πολύ τόσο μακρινούς πολιτισμούς, αμέσως μετά την έναρξη της Εποχής του Χαλκού και την πρώτη επαφή μαζί τους. Ακόμα και αν στην Κρήτη, ήδη από τις αρχές της Προανακτορικής περιόδου εμφανίστηκαν οι πρώτοι μινωικοί θολωτοί τάφοι, θα ήταν δύσκολο σε διάστημα μερικών δεκαετιών ή και αιώνων να μεταφέρουν το είδος αυτό του θολωτού ταφικού μνημείου σε ένα τόσο μακρινό μέρος, όπως η Μεγάλη Βρετανία. Ακόμα πρέπει να τονιστεί ότι οι Μινωίτες, ακόμα και στην εποχή της μεγάλης ισχύος τους, κατά την 2η προχριστιανική χιλιετία, δεν έδειχναν να ενδιαφέρονται να εξαπλώσουν τα πολιτισμικά ή τα αρχιτεκτονικά τους στοιχεία (ανάκτορα, πολυώροφα κτήρια, ιερά κορυφής, δεξαμενές καθαρμών κοκ.) σε περιοχές εκτός της ίδιας της Κρήτης και των αποικιών τους στην περιοχή του Αιγαίου (όπως αυτή στην Θήρα). Ως εκ τούτου, είναι πιθανότερο οι ομοιότητες μεταξύ μινωικών και βρετανικών μνημείων να οφείλονται σε μίμηση από την πλευρά των Βρετανών, παρά σε πολιτισμική επιβολή από την πλευρά των Μινωιτών. Είναι πολύ πιθανό λοιπόν η εξέλιξη των βρετανικών μεγαλιθικών ταφικών μνημείων του τέλους της 4ης και των αρχών της 3ης προχριστιανικής χιλιετηρίδας η οποία φαίνεται να έλαβε χώρα σε τρείς φάσεις, να οφείλεται στην έμμεση επιρροή των Μινωιτών που μεγάλωνε κάθε φορά που οι δύο πολιτισμοί κατάφεραν να έρθουν πιο κοντά ο ένας με τον άλλο. Δηλαδή, σε πρώτη φάση οι προϊστορικοί κάτοικοι της Μεγάλης Βρετανίας πρέπει να άκουσαν για τους μινωικούς θολωτούς τάφους, προφανώς από Μινωίτες εξερευνητές και εμπόρους που ταξίδευαν σε αναζήτηση κασσιτέρου και άλλων πολυτίμων εμπορευμάτων και να προσπάθησαν, κατόπιν εντολής κάποιου ντόπιου ηγεμόνα που θέλησε να αποκτήσει και αυτός έναν παρόμοιο τάφο, να κατασκευάσουν κάτι ανάλογο. Η πιστότητα βέβαια των «αντιγράφων» αυτών θα ήταν λογικά μικρή, όπως και ισχύει για μνημεία όπως το Barclodiad y Gawres. Στην συνέχεια, όταν οι εμπορικές σχέσεις Βρετανών και Μινωιτών είχαν εδραιωθεί, λογικά κάποια στιγμή και κάποιος Βρετανός θα έφτανε ως επισκέπτης στην Κρήτη. Εκεί θα είδε εξωτερικά τους μινωικούς θολωτούς τάφους και, έχοντας μία πρώτη εικόνα του πώς έμοιαζαν, μόλις θα γύριζε στην πατρίδα του, θα προσπαθούσε να τους μιμηθεί, χτίζοντας ένα μνημείο πολύ πιο κοντινό στα μινωικά πρότυπα, αλλά μόνο όσον αφορά την εξωτερική εμφάνιση· με άλλα λόγια, θα κατασκεύαζε κάτι σαν το Bryn Celli Ddu. Τέλος, ενώ οι σχέσεις των δύο λαών γίνονταν όλο και στενότερες μέσα από το εμπόριο του κασσιτέρου, κάποιοι Βρετανοί που έφτασαν ως την Κρήτη, προφανώς κατάφεραν να πάρουν άδεια από τις μινωικές αρχές και να εισέλθουν στον ιερό για τους Μινωίτες χώρο κάποιου κρητικού θολωτού τάφου. Και μετά την ψυχρολουσία του ότι εσωτερικά καμία σχέση δεν είχαν οι μινωικοί με τους βρετανικούς τάφους, ο επισκέπτης, γυρνώντας πίσω στην Μεγάλη Βρετανία, θα προσπαθούσε να διορθώσει τις σημαντικές αποκλείσεις από τα μινωικά πρότυπα στον εσωτερικό χώρο των παλαιότερων βρετανικών μνημείων, με το να κατασκευάσει νέα μνημεία, όπως το πολύ πιστότερο στα πρότυπα των Μινωιτών Maeshowe.


Όσο για το αν όντως θα μπορούσαν οι κάτοικοι των προϊστορικών Βρετανικών Νησιών να επισκεφτούν την Κρήτη, είτε με δικά τους μέσα, είτε με μέσα των Μινωιτών και για το αν πράγματι κάτι τέτοιο συνέβαινε, αν και πρέπει να παραδεχτούμε πως δεν υπάρχουν στοιχεία που να το αποδεικνύουν (ούτε όμως και στοιχεία που να το αποκλείουν), ακόμα και αυτή η περίπτωση δεν μπορεί και ούτε και πρέπει να αποκλειστεί με τρόπο κατηγορηματικό, αφού υπάρχουν αρχαία κείμενα [για παράδειγμα η Μελπομένη των Ιστοριών του Ηροδότου (παράγραφοι 33-35)] που υπονοούν την έλευση κατοίκων των Βρετανικών Νησιών στον ελλαδικό χώρο (σε σύνδεση πάντα και με τα ευρήματα του άρθρου για τον προϊστορικό πολιτισμό των Βρετανικών Νησιών). Αυτό όμως είναι ένα άλλο θέμα που θα αναλυθεί σε άλλο μου άρθρο, όταν έρθει η ώρα…


Συνοψίζοντας τα παραπάνω, τα στοιχεία που έχουμε στα χέρια μας για την προϊστορία της Μεγάλης Βρετανίας, αλλά και της Μινωικής Κρήτης, καθιστούν πιθανότατο τα μεγαλιθικά ταφικά μνημεία των δύο πολιτισμών που έχουν μεταξύ τους σημαντικές ομοιότητες και που χρονολογούνται περίπου στην ίδια ιστορική περίοδο να συνδέονται με μινωική πολιτισμική – αν μη τι άλλο – επιρροή στην Μεγάλη Βρετανία – πρωτίστως στην Σκωτία και στην Ουαλία και δευτερευόντως σε άλλα μέρη της μεγαλονήσου. Ως εκ τούτου τα μνημεία της Μεγάλης Βρετανίας που είδαμε και που μοιάζουν αρκετά με τους μινωικούς (και τους μεταγενέστερους μυκηναϊκούς) θολωτούς τάφους, με μία σχετική ασφάλεια θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποτελούν προϊόντα μίμησης των προϊστορικών Βρετανών οι οποίοι ήρθαν εμμέσως – ή ίσως και άμεσα – σε επαφή με τα μινωικά πρωτότυπα μέσω του εμπορείου τους με τους Μινωίτες που έφτασαν στην περιοχή σε αναζήτηση κασσιτέρου (ας μην ξεχνάμε πως μιλάμε πλέον για την εποχή του Χαλκού) ή και για να εξερευνήσουν την περιοχή για άλλους λόγους.


Το εσωτερικό του βρετανικού μεγαλιθικού ταφικού μνημείου
Maeshowe, όπως φαίνεται στην φωτογραφία, αν και
ομοιάζει με τους μινωικούς θολωτούς τάφους στο ευρύχωρο
εσωτερικό του και στον εκφορικό τρόπο τοποθέτησης των
λίθων, παρουσιάζει τρεις διαφορές σε σχέση με τα μινωικά
του πρότυπα: τους τρεις πλαϊνούς χώρους (οι είσοδοι δύο εκ
των οποίων φαίνονται στην φωτογραφία), τον σχετικό
εσωτερικό τετραγωνισμό του ταφικού θαλάμου και την
ύπαρξη τεσσάρων καθέτων λίθινων γωνιακών
υποστηριγμάτων σε ρόλο πεσσών. Απ' τις διαφορές αυτές,
οι δύο τελευταίες φαίνεται πως έπαιξαν σπουδαίο
υποστηρικτικό ρόλο, όπως στην μυκηναϊκή περίπτωση
ανάλογο ρόλο θα έπαιζε η τριγωνική οπή πάνω από την
είσοδο. Γι' αυτόν τον λόγο ίσως, ενώ οι περισσότεροι
μινωικοί θολωτοί τάφοι έχουν καταρρεύσει, τα βρετανικά
ταφικά μνημεία άντεξαν στην πάροδο του χρόνου.
Οι διαφορές αυτές ακόμα, πρέπει να πούμε, θα πρέπει
μάλλον να αντιμετωπιστούν ως στοιχεία ενός βρετανικού
"ρυθμού" θολωτού ταφικού μνημείου που εξελίχθηκε με
βάση τα πρότυπα του Μινωικού πολιτισμού.

Οι βρετανικές απομιμήσεις των μινωικών ταφικών μνημείων αρχικά βέβαια υπήρξαν πρόχειρες και πιστές μόνο ως προς την εξωτερική τους εμφάνιση. Αργότερα όμως τα νεότερα οικοδομήματα αυξάνουν σε πιστότητα προς τα μινωικά πρότυπα, ενώ δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε πως σχηματίζεται και ένας βρετανικός τύπος θολωτού ταφικού μνημείου που διαφοροποιείται από τα αντίστοιχα μινωικά με τον μερικό τετραγωνισμό της θόλου (χωρίς ωστόσο εξωτερικά να μην φαίνεται κυκλικός) και με την χρήση τεσσάρων καθέτων μονολίθων που λειτουργώντας ως πεσσοί – θα έλεγε κανείς – βοηθούν στην καλύτερη υποστήριξη της θόλου, η οποία όμως κατά τ’ άλλα είναι κατασκευασμένη με λίθους τοποθετημένους κατά τρόπο εκφορικό, ακριβώς όπως συμβαίνει την ίδια εποχή στην Μινωική Κρήτη και αργότερα στην Μυκηναϊκή Ελλάδα.

Ίσως πάλι η πρωτοτυπία τους αυτή να προσθέσουν στο μινωικό οικοδόμημα τους τέσσερεις υποστηρικτικούς μονολίθους και να το τετραγωνίσουν ελαφρώς να έπαιξε υποστηρικτικά τον ίδιο ακριβώς ρόλο που έπαιξε στην Μυκηναϊκή Ελλάδα η ενσωμάτωση στο μινωικό πρότυπο της τριγωνικής οπής, πάνω από την είσοδο του μνημείου και γι’ αυτό, σε αντίθεση με τους περισσότερους μινωικούς τάφους, οι θόλοι των οποίων κάποια στιγμή κατέρρευσαν, τόσο οι μυκηναϊκοί, όσο και οι βρετανικοί να άντεξαν στο πέρασμα του χρόνου...


Σύγκριση εσωτερικού και πλαγίων χώρων του
Θησαυρού του Ατρέως (αριστερά) και του
Maeshowe (δεξιά).



Τέλος, ένα ακόμα στοιχείο που εντοπίζεται στο βρετανικό μεγαλιθικό μνημείο του Maeshowe και το οποίο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι η ύπαρξη δίπλα στον κυρίως χώρο του ταφικού μνημείου τριών δευτερευόντων χώρων (έναν σε κάθε πλευρά εκτός από αυτήν της εισόδου), σε κάπως υψηλότερο επίπεδο από το δάπεδο του κεντρικού χώρου. Όσο για το αν το στοιχείο αυτό αποτελεί στοιχείο αμιγώς βρετανικό ή αιγιακό, τα πράγματα δεν είναι ξεκάθαρα. Αφ ενός μεν θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι οι χώροι αυτοί αποτελούν την μετεξέλιξη του παλαιότερου βρετανικού σταυρόσχημου τάφου, οι κεραίες του σταυρού του οποίου μετετράπησαν σε αυτούς τους μικρούς πλαϊνούς χώρους. Αφ εταίρου όμως, θα μπορούσε κάποιος άλλος να πει ότι στην πραγματικότητα οι χώροι αυτοί προήλθαν από τους μικρούς χώρους που βρίσκονταν δίπλα και σε επικοινωνία με τον θολωτό τάφο, τουλάχιστον στην μινωική περίπτωση (βλέπε και το σχεδιάγραμμα του θολωτού τάφου στο Απεσωκάρι στο τέλος του άρθρου) και που χρησίμευαν ως χώροι τοποθέτησης οστών από παλαιότερες ταφές. Οι χώροι αυτοί που στην μινωική περίπτωση ήταν μεταγενέστεροι του τάφου ίσως να χτίστηκαν εκ των προτέρων στην βρετανική περίπτωση για μελλοντική χρήση· αυτό όμως δεν είναι παρά μία εικασία. Χωρίς λοιπόν να είναι δυνατόν να καταλήξουμε με ασφάλεια σε κάποιο συμπέρασμα, θα προσθέσω στην όλη εξίσωση και άλλο ένα στοιχείο που περιπλέκει την κατάσταση ακόμα περισσότερο: ένας παρόμοιος, αλλά ίσος με το δάπεδο του κυρίως χώρου του τάφου πλαϊνός χώρος, ενσωματωμένος στον αρχικό τάφο και όχι κτισμένος εκ των υστέρων, εντοπίζεται ξανά σε κάποιους από τους μεταγενέστερους μυκηναϊκούς τάφους, όπως λόγου χάριν στον τάφο του Ατρέα στις Μυκήνες, με την διαφορά ότι είναι μεγαλύτερος σε όγκο και μόνο ένας στον αριθμό (στα δεξιά της εισόδου). Θα ήταν άραγε δυνατόν η ομοιότητα αυτή μεταξύ των βρετανικών ταφικών μνημείων και των μυκηναϊκών θολωτών τάφων να συνεπάγεται την ύπαρξη ενός κοινού μινωικού «προγόνου»; Η λύση του μυστηρίου μας είναι ακόμα άγνωστη…


Φαίνεται λοιπόν πως κάτοικοι των περιοχών που συνθέτουν σήμερα το Ηνωμένο Βασίλειο, τουλάχιστον στην περίπτωση των νησιών Orkney της Σκωτίας, είχαν δεχτεί μία σημαντικότατη επιρροή από τον Μινωικό πολιτισμό στις αρχές της Προανακτορικής περιόδου, είχαν δεχτεί και ενσωματώσει στον πολιτισμό τους κάποια στοιχεία του, όπως η ταφική του παράδοση και τελικά μπόρεσαν να συνεχίσουν την παράδοση αυτή ανεξάρτητα με την πηγή της επιρροής της, με έναν δικό τους τρόπο που μάλλον θα πρέπει να χαρακτηριστεί επιτυχής, δεδομένου του ότι τα ταφικά τους μνημεία είναι ακόμα σε πολύ καλή κατάσταση.


Σύγκριση Μινωικών, Βρετανικών & Μυκηναϊκών
θολωτών ταφικών μνημείων




Η χρήση του δρόμου στα θολωτά ταφικά μνημεία.




Εσωτερικό θολωτών τάφων.




Είσοδοι θολωτών τάφων.




Εξωτερικό θολωτών τάφων.




Σχεδιαγράμματα θολωτών τάφων.

paraxenolibrary
Το διαβάσαμε από το: ΕΡΕΥΝΑ – ΟΤΑΝ ΟΙ ΜΙΝΩΙΤΕΣ ΔΙΔΑΞΑΝ ΤΟΥΣ ΒΡΕΤΑΝΟΥΣ ΝΑ ΧΤΙΖΟΥΝ ΘΟΛΩΤΟΥΣ ΤΑΦΟΥΣ http://thesecretrealtruth.blogspot.com/2014/07/blog-post_6053.html#ixzz37pFdSfPQ

http://skotinoprosopo.blogspot.gr/2014/07/blog-post_20.html

Περίεργα Φαινόμενα της Αρχαιότητας

Η παρακάτω συνοπτική μελέτη γράφτηκε πριν από αρκετό καιρό, με κάπως διαφορετική μορφή.
Αν και σε αυτήν την καινούργια εκδοχή έχω επιφέρει ορισμένες τροποποιήσεις, ωστόσο το κυρίως περιεχόμενο παραμένει σχεδόν ως είχε.Κατά βάση, το κείμενο αποτελεί μια συλλογή αναφορών για περίεργα περιστατικά, τις οποίες κατά καιρούς συναντούσα σε διάφορα βιβλία. Βασικό κριτήριο επιλογής σε κάποιες περιπτώσεις ήταν το ενδιαφέρον που παρουσίαζαν, όσον αφορά στο ειδικό περιεχόμενό τους. Σε άλλες, το ότι δεν ήταν τόσο ευρέως γνωστές. Στο τελευταίο μέρος παρατίθεται σχετική βιβλιογραφία για όσους φίλους αναγνώστες, με αφορμή το παρόν, θελήσουν να ασχοληθούν περισσότερο με το θέμα.

1) Αναστάσεις: Η ανάσταση των νεκρών δεν ήταν κάτι το άγνωστο στον προχριστιανικό κόσμο.
Εκτός από τους θεούς, ένας πολύ δημοφιλής ήρωας της ελληνικής μυθολογίας που ανέσταινε τους νεκρούς ήταν ο θεάνθρωπος Ασκληπιός. Ο Ασκληπιός ανέστησε πάρα πολλούς ανθρώπους. Παραδοσιακά αναφέρεται ότι για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούσε το αίμα από την δεξιά φλέβα της Μέδουσας. Στο τέλος ο Δίας τον σκότωσε ρίχνοντάς του κεραυνό.
Εκτός από τον Ασκληπιό, αναφέρεται ότι και ο Πολύειδος, ένας μάντις από την Κόρινθο, κατάφερε να αναστήσει ένα μικρό παιδί. Συγκεκριμένα, ο βασιλιάς Μίνως της Κρήτης είχε μόλις χάσει τον γιο του Γλαύκο. Θέλοντας να τον επαναφέρει στην ζωή, διέταξε να πιάσουν τον σοφό μάντι Πολύειδο, να τον βάλουν στον ταφικό θάλαμο μαζί με τον πρόσφατα νεκρό Γλαύκο και να μην τον αφήσουν να βγει αν πρώτα δεν αναστήσει το παιδί.
Ευτυχώς, ο Πολύειδος ήταν πράγματι έξυπνος, διότι έκανε το εξής: παρατήρησε ένα ζευγάρι φίδια που βρίσκονταν εκεί όπου ήταν κλεισμένος και σκότωσε το ένα. Αμέσως το άλλο έφυγε και μετά από λίγο επέστρεψε φέρνοντας ένα βότανο, το οποίο άφησε πάνω στο σκοτωμένο του ταίρι. Δεν πέρασε πολύ ώρα και το νεκρό φίδι ξανάζησε. Την γνώση αυτή του φιδιού χρησιμοποίησε και ο Πολύειδος για να αναστήσει τον Γλαύκο και να σώσει και την δική του ζωή.
Ο Σίσυφος, επίσης Κορίνθιος και βασιλιάς της πόλης, φημιζόταν και αυτός ως γνώστης πολλών μυστικών και κατόρθωσε το ακατόρθωτο: όταν ο Δίας του έστειλε τον Θάνατο αυτοπροσώπως να τον πάρει, ο Σίσυφος κατάφερε να τον αλυσσοδέσει με άλυτα δεσμά. Το αποτέλεσμα ήταν ότι μαζί με τον βασιλιά δεν πέθαινε και κανείς άλλος. Στο τέλος ο Σίσυφος αναγκάστηκε να ελευθερώσει τον Θάνατο και ήταν ο πρώτος που πέθανε.
Παρόλ’ αυτά, ο Κορίνθιος δεν τό ‘βαλε κάτω και κατόρθωσε να το σκάσει ακόμα και από τον Άδη και να ξαναγυρίσει στον πάνω κόσμο ζωντανός. Εδώ έχουμε κυριολεκτικά μια περίπτωση αυτοανάστασης. Η παράδοση λέει ότι κάποια στιγμή ο Σίσυφος πέθανε οριστικά σε βαθύ γήρας.
2) Αναλήψεις, μυστηριώδεις εξαφανίσεις και εμφανίσεις

Ούτε η ανάληψη στους ουρανούς ήταν φαινόμενο άγνωστο στην αρχαιότητα. Αναμφισβήτητα το πιο θεαματικό περιστατικό ανάληψης είναι αυτό με τον (εξίσου θεάνθρωπο) Ηρακλή: όταν φόρεσε τον δηλητηριασμένο από τον Νέσσο χιτώνα υπέφερε τόσο πολύ, ώστε διέταξε να του ετοιμάσουν μια μεγάλη πυρά και ανέβηκε πάνω με πρόθεση να θέσει ο ίδιος τέλος στο μαρτύριό του. Μόλις οι φλόγες άρχισαν να φουντώνουν, μια τρομερή βροντή έσχισε το στερέωμα και την ίδια στιγμή ένα μεγάλο σύννεφο ήρθε και άρπαξε τον Ηρακλή, μεταφέροντάς τον στον ουρανό («επί των νεφελών»), με τελικό προορισμό τις θεϊκές διαμονές.
Αντίστοιχη τύχη, όμως, αναφέρεται ότι είχε και ο Μενέλαος, ο άντρας της ωραίας Ελένης. Ο Μενέλαος λέγεται ότι δεν πέθανε στο Άργος, αλλά αναλήφθηκε με την μεσολάβηση των θεών και μεταφέρθηκε στις εσχατιές της γης, στα Ηλύσια Πεδία.
Πέρα από τις περιπτώσεις αυτές, έχουμε και ανεξήγητες εξαφανίσεις ηρώων. Έτσι, σύμφωνα με μια παράδοση, ο Οιδίπους δεν πέθανε, αλλά χάθηκε μυστηριωδώς από την γη. Κάτι αντίστοιχο παραδίδεται και για τον αρχαίο ήρωα Εύθυμο, ο οποίος αφού έζησε για πολλά χρόνια, εξαφανίστηκε από την γη χωρίς να πεθάνει.
Άλλη μία περίπτωση αινιγματικής εξαφάνισης, είναι αυτή του Κλεομήδη από την Αστυπάλαια. Αυτός, λόγω ενός τρομερού εγκλήματος που είχε διαπράξει, κατέφυγε στον τοπικό ναό της Αθηνάς και κλείστηκε μέσα σε ένα κιβώτιο. Όταν το άνοιξαν, το βρήκαν εντελώς άδειο. Η περίπτωση αυτή εξαφάνισης φαίνεται ότι προβλημάτισε τόσο πολύ τους ντόπιους κατοίκους, ώστε έστειλαν αντιπροσωπεία στο μαντείο των Δελφών για να μάθουν τί είχε συμβεί. Ο χρησμός της Πυθίας, όπως συνέβαινε κατά κανόνα, ήταν διφορούμενος και δεν απαντούσε ευθέως στο ερώτημα: ο Κλεομήδης, σύμφωνα με τον χρησμό, ήταν ο τελευταίος του ηρωικού γένους και από εκείνη την στιγμή και ύστερα έπρεπε να του αποδίδουν τιμές ήρωα.
Άλλο ένα παρόμοιο συμβάν είναι και αυτό με τον Αριστέα τον Προκοννήσιο, τον μάντι από το νησί Προκόννησο της Προποντίδας (Μαρμαρά). Σύμφωνα με την αρχαία μαρτυρία, αυτός πέθανε μέσα στο εργαστήριο ενός υφαντουργού, ο οποίος αμέσως μετά έφυγε κλειδώνοντας την πόρτα και έτρεξε να ειδοποιήσει τους συγγενείς του Αριστέα. Μόλις, όμως, επέστρεψαν όλοι μαζί, βρήκαν τον χώρο άδειο και το σώμα άφαντο. Η ιστορία, όμως, έχει και συνέχεια: επτά χρόνια μετά ο Αριστέας εμφανίζεται ολοζώντανος και εξίσου μυστηριωδώς, όπως εξαφανίστηκε, στην Προκόννησο. Στην διάρκεια της σύντομης παραμονής του, συνέγραψε το έργο «Αριμάσπεια Έπη» και κατόπιν εξαφανίστηκε και πάλι. Η εξήγηση που δόθηκε ήταν ότι ο θεός Απόλλων τον ξαναπήρε μαζί του στην χώρα των Υπερβορείων.
Η περίπτωση του Ιππολύτου συνδυάζει την ανάσταση με την ανάληψη. Ο ήρωας αυτός ήταν ευνοούμενος της θεάς Αρτέμιδος. Όταν έπεσε από το άρμα του και πέθανε, η Άρτεμις παρακάλεσε τον Ασκληπιό να τον αναστήσει. Μετά απ’ αυτό, τον πήρε μαζί της και τον μετέφερε στο ιερό της στην ιταλική λίμνη Νέμι. Εκεί ο Ιππόλυτος πήρε την προσωνυμία «Βίρμπιους», δηλαδή ο άνθρωπος που ξανάζησε.
Σύμφωνα με μία άλλη εκδοχή, παρά το ότι υπήρχαν δύο υποτιθέμενοι τάφοι του Ιππολύτου, ο ένας στην Τροιζήνα και ο άλλος στην Αθήνα, οι Τροιζήνιοι δεν παραδέχονταν ότι όντως πέθανε, ούτε έδειχναν κανέναν τάφο σε όποιον ρωτούσε. Αντιθέτως, η απάντησή τους ήταν ότι ο Ιππόλυτος αναλήφθηκε στους ουρανός και έγινε ο αστερισμός του Ηνιόχου.
Με το όνομα Γλαύκος, εκτός από τον γιο του Μίνωος που είδαμε πιο πάνω, αναφέρονται και άλλα δύο πρόσωπα. Ο ένας λέγεται ότι ήταν γιος του γνωστού για τα κατορθώματά του βασιλιά Σισύφου. Ο Γλαύκος αυτός, λοιπόν, μια μέρα ήπιε νερό από μια πηγή που χάριζε την αθανασία. Κάποια στιγμή βαρέθηκε τους πάντες και αποφάσισε να μετακομίσει στο υδάτινο βασίλειο, πέφτοντας στο πέλαγος. Εκεί μεταμορφώθηκε σε θαλάσσιο θεό.
Η ιστορία του άλλου Γλαύκου μας θυμίζει το περιστατικό με τον Πολύειδο. Αυτός ο Γλαύκος, σύμφωνα με μία εκδοχή, ήταν ένας απλός ψαράς. Μια μέρα, όπως περπατούσε στο δρόμο φορτωμένος τα ψάρια που είχε ψαρέψει, κάθησε να ξαποστάσει, αφήνοντας το φορτίο του στην γη. Τότε, ένα μισοπεθαμένο ψάρι έφαγε ένα βότανο και ξαναζωντάνεψε. Βλέποντάς το αυτό ο Γλαύκος, έφαγε και εκείνος από το ίδιο βότανο, αλλά αυτός δεν έχασε χρόνο όπως ο συνονόματός του, παρά πήδηξε κατευθείαν στη θάλασσα. Εκεί, τον υποδέχτηκαν οι αντίστοιχες θεές, τον καθάρισαν από κάθε φθαρτό στοιχείο και τον έκαναν και αυτόν θεό.
Μια άλλη εκδοχή αναφέρει τον Γλαύκο όχι ως ψαρά, αλλά ως κυνηγό. Αυτός κυνηγούσε για ώρες έναν λαγό στο όρος Ορεία της Αιτωλίας. Μετά από το πολύωρο κυνήγι, ο λαγός, καθώς κόντευε να πεθάνει από την εξάντληση, έφαγε από κάποιο βότανο και αναπλήρωσε εντελώς τις δυνάμεις του. Η συνέχεια είναι η ίδια όπως και στην πρώτη εκδοχή.
Η μυθολογική παράδοση αναφέρει το βότανο αυτό με την ονομασία, άγρωστις των θεών, και θεωρείται ότι το είχε πρωτοφυτέψει ο Κρόνος. Η άγρωστις φύτρωνε σε μεγάλη ποσότητα στα Νησιά των Μακάρων.
3) Θεάνθρωποι

Η έννοια του θεανθρώπου, δηλαδή ενός όντος που να συνδυάζει ταυτόχρονα ανθρώπινη και θεϊκή φύση, ήταν διαδεδομένη ήδη από την πολύ μακρινή αρχαιότητα. Εκτός από τον Ασκληπιό και τον Ηρακλή, η μεγάλη πλειοψηφία των ηρώων της αρχαιότητας ήταν θεάνθρωποι, καρποί του έρωτα ενός θεού και μιας θνητής γυναίκας (σπανιότερα θεάς και θνητού άνδρα).
Όμως, ακόμη και οι απόγονοι των θεανθρώπων φαίνεται ότι έφεραν και αυτοί μέρος από το θεϊκό στοιχείο του γονιού τους. Σε αυτήν την κατηγορία σαφώς κατατάσσονται οι δύο γιοι του Ασκληπιού, ο Μαχάων και ο Ποδαλείριος. Αυτοί συνέχισαν την παράδοση του πατέρα τους στον τομέα της ιατρικής και φημίζονταν για το ταλέντο τους. Ο Όμηρος στην Ιλιάδα μας πληροφορεί ότι εκτός από πολεμιστές, υπήρξαν και οι γιατροί των Αχαιών στην Τροία.
Ως γιοι του θεού της ιατρικής, είναι σίγουρο ότι κατείχαν πολύτιμα μυστικά, όσον αφορά στην θεραπευτική πρακτική. Πράγματι, διασώζεται η εξής μαρτυρία για τον Μαχάονα: όταν μια οχιά δάγκωσε τον Φιλοκτήτη, τον μετέφεραν στην Λήμνο για να τον περιθάλψουν οι εκεί ιερείς του Ηφαίστου. Ωστόσο, η παρέμβαση του Μαχάονα ήταν απαραίτητη. Ο Φιλοκτήτης έπεσε πρώτα σε λήθαργο που του προκάλεσε ο θεός Απόλλων. Κατόπιν, ο Μαχάων απέκοψε τις νεκρωμένες σάρκες γύρω από την πληγή, έριξε πάνω κρασί και τέλος κάλυψε το τραύμα με ένα επουλωτικό βότανο. Σε αυτήν την πολύ αρχαία μαρτυρία διαφαίνονται ήδη οι βάσεις της επιστημονικής ιατρικής, με χρήση της νάρκωσης και της αντισηψίας.
Ένας άλλος θεάνθρωπος ήταν ο Ωρίων, γιος του θεού Ποσειδώνος και της κόρης του Μίνωος Ευρυάλης. Ο γιγαντόσωμος αυτός ήρωας και ο πιο φημισμένος κυνηγός της αρχαιότητας, είχε κληρονομήσει από τον πατέρα του την ικανότητα να περπατά πάνω στο νερό. Την ίδια ικανότητα είχε και ο Αργοναύτης Εύφημος, γιος και αυτός του θεού Ποσειδώνος και της Ευρώπης.
Ο Ίφικλος, η καταγωγή του οποίου κρατούσε από τον θεό των ανέμων Αίολο, μπορούσε να τρέχει αιωρούμενος ακριβώς πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και από τις κορυφές των σταχυών, έτσι ώστε να φαίνεται ότι σχεδόν πατάει πάνω τους. Με τον τρόπο αυτό μπορούσε να κινείται γρηγορότερα και από τον άνεμο. Μία ενδεχόμενη εξήγηση είναι ότι πετούσε δημιουργώντας ένα είδος κενού, φτάνοντας έτσι σε απίστευτες ταχύτητες.
Ένας άλλος ήρωας από την γενιά του Αιόλου ήταν ο γνωστός Αργοναύτης Λυγκεύς. Αυτός διέθετε τόσο διαπεραστική όραση, ώστε μπορούσε να βλέπει δια μέσου των στερεών σωμάτων, ακόμη και μέσα στα έγκατα της γης.
Ο ναός της Θεάς Νεμέσεως στην Ραμνούντα
Φωτογραφίες Eos Aurora







4) Άγνωστη τεχνολογία

Το θέμα των τεκμηρίων για την ύπαρξη μιας πολύ προχωρημένης τεχνολογίας σε πανάρχαιες εποχές, ακόμη και «προϊστορικές», σύμφωνα με την ορολογία που επικράτησε, έχουν θίξει πάρα πολλοί και σημαντικοί συγγραφείς. Βέβαια, όπως είναι εύκολα κατανοητό, το ερώτημα του αν υπήρξε ή όχι στο πολύ μακρινό παρελθόν τέτοιου είδους τεχνολογία θέτει το άκομη σημαντικότερο ερώτημα: ποιός πολιτισμός παρήγαγε αυτήν την τεχνολογία; Μπορεί να ήταν ο πολιτισμός των ανθρώπων των σπηλαίων; Των τροφοσυλλεκτών; Των νομάδων κυνηγών; Και αντιστρόφως, αυτοί οι «πρωτόγονοι» (όπως μας έχουν μάθει να τους αποκαλούμε) πολιτισμοί του μακρινού παρελθόντος είναι δυνατόν να κατείχαν κάποια μυστικά μιας εναλλακτικής τεχνολογίας, χάρη στα οποία μπορούσαν όντως να εκτελούν απίστευτα κατορθώματα;
Το μόνο βέβαιο είναι ότι τα ερωτήματα προκύπτουν πολύ πιο εύκολα από οποιαδήποτε απάντηση, και το ένα γεννάει το άλλο. Οι αναφορές, όμως, μένουν.
Ιπτάμενα άρματα, ιπτάμενα ζώα αλλά και είδη πτητικών μηχανών αποτελούν κάτι το πολύ συνηθισμένο στην μυθολογία. Στην ίδια κατηγορία με τον Πήγασο ανήκε και ο Αρείων. Το άλογο αυτό, εκτός του ότι πετούσε, είχε και μαντικές ικανότητες, καθώς προέβλεψε τον θάνατο του Αρχεμόρου.
Η περιέργεια του ανθρώπου για το άγνωστο και η προσπάθειά του να αυξάνει την δυνατότητά του για πολύ μακρινές παρατηρήσεις φαίνεται ότι πάντοτε έβρισκε διάφορες λύσεις. Στο νησί Κυανέαι της Λυκίας, υπήρχε ένα μαντείο του Απόλλωνος, ο οποίος είχε την επωνυμία Θυρξεύς. Εκεί, λοιπόν, υπήρχε μια ξεχωριστή πηγή, στα νερά της οποίας μπορούσε να παρατηρήσει κάποιος ο,τιδήποτε ήθελε.
Η θρυλική Υπερβορέα, από την άλλη, ήταν ένας τόπος από όπου η Σελήνη φαινόταν τόσο κοντά, ώστε μπορούσαν να ξεχωρίσουν ακόμη και τα βουνά της! Η αναφορά αυτή συνδυάζεται με τα όσα σχετικά γράφει ο Πρόκλος, ότι στην Σελήνη υπάρχουν πολλά βουνά, πολλές πόλεις και πολλά μέγαρα. Στην Σελήνη υπάρχουν όντως εδαφικές υψομετρικές διαφορές. Αλλά, το γεγονός ότι ο φιλόσοφος Πρόκλος (και η μυθική παράδοση πριν από αυτόν) δικαιώθηκε μετά από τόσους αιώνες σε αυτόν τον τομέα ίσως να σημαίνει κάτι και για τις άλλες αναφορές του σε πόλεις και μέγαρα.
Όταν έγινε ο κατακλυσμός του Ωγύγου, σε μια εποχή πολύ αρχαιότερη από αυτήν του κατακλυσμού του Δευκαλίωνος, υπήρχαν κάποιοι σοφοί της εποχής που είχαν παρατηρήσει μεταβολές στην διάμετρο, το σχήμα, το χρώμα και την τροχιά του πλανήτη Αφροδίτη. Τέτοιου είδους παρατηρήσεις προϋποθέτουν ύπαρξη και χρήση κάποιου είδους τηλεσκοπικών οργάνων σε μια εποχή πολύ πριν από τις απαρχές των ιστορικών χρόνων.
Η χρήση των ηχητικών συχνοτήτων, τόσο για ειρηνικές, όσο και για πολεμικές εφαρμογές, έρχεται από τα βάθη του παρελθόντος. Μία πολύ ωραία παράδοση της πρώτης κατηγορίας είναι αυτή για το πώς κτίστηκαν τα τείχη των Θηβών (και σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, και αυτή η ίδια η πόλη): ο Αμφίων χρησιμοποιούσε τους ήχους που έβγαζε με την λύρα του για να σηκώνει και να συναρμόζει τις πέτρες μεταξύ τους. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι τα ζώα και οι βράχοι τον ακολουθούσαν γοητευμένοι από τις μελωδίες του.
Αυτό μας θυμίζει, φυσικά, τον Ορφέα και την ικανότητά του να γοητεύει με την μελωδία του όλη την φύση, ζώα, δέντρα, φυτά, ανθρώπους. Ωστόσο, η χρήση αυτής της τεχνολογίας έπρεπε να γίνεται με προσοχή και από άτομα κατάλληλα εκπαιδευμένα. Σε αντίθετη περίπτωση, είχαμε περιστατικά σαν αυτό του Νεάνθη. Ο Νεάνθης ήταν ο γιος του τυράννου της Λέσβου Πιττακού και δωροδόκησε τους ιερείς του τοπικού ναού του Απόλλωνος προκειμένου να του δώσουν την λύρα του Ορφέα, την οποία είχαν στην φύλαξή τους. Μόλις, όμως, την πήρε στα χέρια του και επιχείρησε να παίξει, το αποτέλεσμα ήταν να εξαγριώσει τα ζώα που ήθελε να γοητεύσει, με αποτέλεσμα να τον κατεσπαράξουν.
Στην δεύτερη κατηγορία των πολεμικών εφαρμογών, έχουμε την φωνή του θεού Πανός. Η φωνή αυτή ήταν τόσο τρομερή που προκαλούσε τον πανικό και χρησιμοποιήθηκε εναντίον των Τιτάνων στην Τιτανομαχία. Ωστόσο, υπάρχει και μια σχετική αναφορά από τους ιστορικούς χρόνους, όταν η φωνή του Πανός έτρεψε σε άτακτη φυγή τους Πέρσες στον Μαραθώνα.
Στην Γιγαντομαχία, ο Τρίτων φυσούσε το κέρας και ο ήχος που έβγαζε τρομοκράτησε τόσο πολύ τους Γίγαντες, ώστε τους ανάγκασε σε υποχώρηση. Μία άλλη αναφορά σχετικά με την ίδια αναμέτρηση λέει ότι στο πλευρό των Ολυμπίων πολέμησε και ο Διόνυσος με την ακολουθία του, όλοι πάνω σε γάιδαρους. Το γκάρισμα των γαϊδάρων αυτών τρομοκράτησε εξίσου τους Γίγαντες. Ενδεχομένως τα οχήματα του Διονύσου και της ακολουθίας του, καθώς και τα ηχητικά τους όπλα να μετατράπηκαν μέσα στο πέρασμα των αιώνων (ή των χιλιετιών;) σε «γάιδαρους» (ας σκεφτούμε ότι και σήμερα υπάρχει όχημα, το οποίο στην καθομιλουμένη διάλεκτο ονομάζεται «γουρούνα», αλλά φυσικά δεν πρόκειται για ζώο).
Ο Ηγέλεως, εγγονός του Ηρακλή, με τον ήχο που έβγαζε το όπλο του, το οποίο έμεινε στην μυθολογική παράδοση ως «σάλπιγγα», έτρεψε σε φυγή τους εχθρούς τού παππού του στην Πελοπόννησο.
Ο Όμηρος έχει διασώσει μέσα στα έπη του μακρινούς απόηχους και θρύλους για την τεχνολογία ενός απώτατου παρελθόντος. Σε πολλά σημεία η τεχνολογία αυτή φαντάζει πολύ πιο προχωρημένη ακόμη και σε σχέση με την σημερινή. Μια αναφορά του είδους είναι σχετικά με τα εκπληκτικά κατασκευάσματα του θεού Ηφαίστου, ο οποίος, σύμφωνα με τις αρχαίες παραδόσεις, είχε τα εργαστήριά του στην Λήμνο.
Τα τεχνουργήματά του περιελάμβαναν αυτοκινούμενους χρυσούς τρίποδες, αόρατα δεσμά (να υποθέσουμε μέσω μιας ειδικής τεχνικής χρησιμοποίησης μαγνητικών ή βαρυτικών πεδίων;), τους χαλκόποδες τεχνητούς ταύρους του βασιλιά Αιήτη, τους εξίσου τεχνητούς ασημένιους σκύλους-φύλακες των ανακτόρων του βασιλιά Αλκινόου, και πολλά άλλα. Αναμφισβήτητα, όμως, μέσα σε όλα αυτά ξεχώριζαν τα χρυσά ανδροειδή που είχε κατασκευάσει, τα οποία έμοιαζαν στα πάντα με ανθρώπινα όντα, καθώς χαρακτηρίζονταν από τον εντελώς φυσικό τρόπο κίνησης του σώματός τους και την αυτόνομη νοημοσύνη τους.
Εκτός από τον θεό Ήφαιστο, όμως, ονομαστός για τις δημιουργίες του ήταν και ο Δαίδαλος. Η παράδοση αναφέρει ότι ο Δαίδαλος κατασκεύαζε «αγάλματα» (τα ονομαζόμενα «δαίδαλα»), τα οποία διέθεταν όραση, ακοή, ομιλία, μπορούσαν να αλλάζουν εκφράσεις στο πρόσωπό τους και κινούσαν το σώμα τους με φυσικό τρόπο (όπως και τα ανδροειδή του Ηφαίστου). Ο όρος «δαίδαλα» κατέληξε, στην πάροδο του χρόνου, να σημαίνει το ακατέργαστο ξόανο. Η βαθιά αυτή μεταβολή στο περιεχόμενο της λέξης ίσως να δείχνει το πόσος πολύς καιρός και πόσες κατακλυσμικές αλλαγές μεσολάβησαν μεταξύ των εποχών της αρχικής και της μεταγενέστερης σημασίας.
Στην εποχή μας έχουν γίνει πολλές συζητήσεις και αναφορές σχετικά με διάφορες ήδη γνωστές, αλλά και πιθανολογούμενες (ή απόρρητες για το ευρύ κοινό), επιστημονικές μεθόδους ελέγχου του καιρού και του κλίματος. Φαίνεται ότι αντίστοιχες μέθοδοι υπήρχαν σε εποχές, για τις οποίες οι μόνες μαρτυρίες είναι μυθολογικές. Έτσι, όλοι γνωρίζουμε τον Αίολο, ο οποίος είχε τον έλεγχο των ανέμων, αλλά μάλλον κανείς δεν γνωρίζει την Ευίππη. Η Ευίππη ήταν κόρη του κενταύρου Χείρωνος, η οποία παντρεύτηκε τον Αίολο και του δίδαξε, σύμφωνα με μια εκδοχή, την τεχνική ελέγχου των ανέμων (ή, όπως θα έλεγε σήμερα ένας μετεωρολόγος, των αερίων μαζών), και κατά συνέπεια των καιρικών συνθηκών.
Ωστόσο, η γνώση ελέγχου του καιρού, με τις τόσο εν δυνάμει καταλυτικές πρακτικές εφαρμογές της, δεν αποτέλεσε την εξαίρεση στον κανόνα, αλλά έγινε και αυτή αντικείμενο κατάχρησης. Είναι αυταπόδεικτο το ότι κάθε εργαλείο, είτε υλικής, είτε άυλης (αλλά με πολύ απτά αποτελέσματα) φύσης, δεν έχει παρά τον χαρακτήρα αυτού που το χειρίζεται. Στην προκειμένη περίπτωση, λοιπόν, η μυθολογία αναφέρει ότι οι Τελχίνες είχαν κάποτε την δύναμη να εξαπολύουν τρομερές καταιγίδες με βροχή, χαλάζι, χιόνι και κεραυνούς. Κάποια στιγμή θεώρησαν καλό να αρχίσουν να μολύνουν τον αέρα, οπότε ο Δίας τους βύθισε στην θάλασσα.
Είναι πιθανόν ότι από αυτόν τον άγνωστο, πανάρχαιο τεχνολογικό πολιτισμό είχαν διασωθεί μέχρι τους χρόνους που εμείς ορίζουμε ως «αρχαίους» ορισμένα αντικείμενα, τα οποία λειτουργούσαν ακόμη. Ίσως η εικασία αυτή ακούγεται πολύ φανταστική ή εξωπραγματική, αλλά έχουμε αναφορές που μπορεί να την δικαιολογούν. Μας έχουν διασωθεί δύο τέτοιες αναφορές:
Η μία λέει ότι στον ποταμό Πακτωλό της Λυδίας υπήρχε ένας δυσεύρετος λίθος (ήταν πάντοτε αναμεμιγμένος με χρυσό) που έμοιαζε με άργυρο, και ο οποίος είχε την ονομασία Αρουραφύλαξ. Αυτόν τον έβαζαν στις πόρτες των θησαυροφυλακίων και λειτουργούσε όπως οι σημερινοί συναγερμοί, αφού είχε την ιδιότητα να βγάζει δυνατό ήχο (σαν σάλπιγγας) σε περίπτωση που κάποιος κλέφτης παραβίαζε την είσοδο.
Η άλλη αναφορά είναι για τον ποταμό Υδάσπη της Ινδίας, στον οποίο υπήρχε ένας λίθος στο χρώμα της ελιάς, ο οποίος ήταν γνωστός ως Θερμός και Λίχνις. Αυτός είχε την ιδιότητα να λάμπει την νύχτα σαν λυχνάρι και τον χρησιμοποιούσαν οι πλούσιοι ως μέσο φωτισμού. Πρόκειται καθαρά για ένα είδος λάμπας, και μάλιστα πιο εξελιγμένης τεχνολογίας, ενδεχομένως, από τις σημερινές, γιατί άναβε χωρίς να συνδέεται σε κάποιο δίκτυο παροχής ρεύματος (το οποίο, φυσικά, ήταν ανύπαρκτο μέχρι πολύ πρόσφατα στην γνωστή ανθρώπινη ιστορία).
Το γεγονός ότι και οι δύο λίθοι ήταν δυσεύρετοι, ότι ο πρώτος λίθος είχε ουσιαστικά μεταλλικό χρώμα, ότι οι αφηγήσεις σχετικά με το πού και πώς εντοπίζονται μοιάζουν σαν να επινοήθηκαν για να δικαιολογήσουν την παρουσία αντικειμένων που σαφώς δεν ανήκαν στον κύκλο πολιτισμού, τον οποίο εμείς ορίζουμε ως ιστορική αρχαιότητα, συνηγορούν υπέρ της εικασίας που διατυπώθηκε εξαρχής.
Φαίνεται ότι ανάλογη σημαντικότατη πρόοδος είχε γίνει και στον τομέα της βιολογικής έρευνας. Αυτό δείχνει, μεταξύ πολλών αντίστοιχων άλλων, και η περίπτωση του Φάονος. Ο Φάων ήταν ένας γέρος βαρκάρης από την Μυτιλήνη, στον οποίο η θεά Αφροδίτη χάρισε ένα είδος μύρου. Εκείνος αλείφτηκε με αυτό σε όλο το σώμα και από γέρος ξανάγινε νέος και μάλιστα τόσο όμορφος, ώστε τον ερωτεύτηκαν όλες οι γυναίκες του νησιού.
Μία γνώση, οποιουδήποτε είδους, δεν κάνει από μόνη της το ταξίδι μέσα στους αιώνες και τις χιλιετίες, αλλά έχει κάποιους φορείς, κάποιους εκπροσώπους. Ένας από αυτούς ήταν σίγουρα και ο Τάνταλος. Για τον συγκεκριμένο αναφέρεται ότι του εμπιστεύονταν οι θεοί τα μυστικά τους, αλλά ήταν πολύ φλύαρος και τα μαρτυρούσε. Εκτός του ότι έκλεψε νέκταρ και αμβροσία και τα μοίρασε στους φίλους του, έλεγε ότι ο ήλιος δεν ήταν θεός, αλλά απλώς μια διάπυρη μάζα.
Ο ισχυρισμός ότι παρόμοιες ανάγκες παράγουν παρόμοια αποτελέσματα επιβεβαιώνεται από την αναφορά ότι ο νικητής σε αγώνες πυγμαχίας Γλαύκος, απόγονος του θαλάσσιου θεού με το ίδιο όνομα, είχε εφεύρει ένα είδος νοηματικής γλώσσας της εποχής.
5) Τοποθεσίες

Οι άνθρωποι, από εποχές που χάνονται στα βάθη του χρόνου, είχαν παρατηρήσει ότι ορισμένες τοποθεσίες διακρίνονται από μια ιδιαίτερη αίσθηση που αποπνέουν, από ένα είδος ξεχωριστής ενέργειας που τις περιβάλλει. Μια ξεχωριστή κατηγορία τέτοιων τόπων είναι οι ονομαζόμενοι ως είσοδοι ή περάσματα στον Άδη. Ίσως το γεγονός ότι ετυμολογικά ο Άδης σημαίνει αρχικά αυτόν που δεν φαίνεται, που δεν μπορείς να τον δεις, αποτελεί το κλειδί για μια διαφορετική ερμηνευτική προσέγγιση στον όρο «είσοδος στον Άδη».
Μερικές από τις τοποθεσίες αυτές είναι οι εξής: η Αχερουσία λίμνη στην Ήπειρο, το Ταίναρον στην Λακωνία, το μέρος Άορνον στην Θεσπρωτία, οι Μακραί Πέτραι στους πρόποδες της Ακρόπολης των Αθηνών (εκεί όπου είναι το σπήλαιο του Πανός), η Κορώνεια στην Βοιωτία, ο Φενεός στην Αρκαδία, το νησί Αστυπάλαια, η Ερμιόνη στην Αργολίδα (αυτή θεωρείτο μία από τις πιο ευθείες οδούς προς τον Άδη).
Ειδικά για την περιοχή της Αργολίδας αναφέρεται, επίσης, ότι κοντά στην Λέρνη υπήρχε η Αλκυωνία λίμνη. Η λίμνη αυτή είχε την προσωνυμία ‘Αβυσσος, γιατί θεωρούσαν ότι δεν είχε πυθμένα. Ο αυτοκράτορας Νέρων όταν το άκουσε αυτό, επιχείρησε να την βυθομετρήσει, αλλά ούτε αυτός κατάφερε να βρει πόσο βαθιά είναι. Η λίμνη αυτή ήταν γαλήνια και ήσυχη, αλλά όποιος επιχειρούσε να κολυμπήσει μέσα στα νερά της, βυθιζόταν και δεν ξανάβγαινε. Σύμφωνα με την μυθολογία, από εκεί κατέβηκε ο Διόνυσος στον Άδη και έβγαλε την μητέρα του.
Στο όρος Ίδη υπήρχε ένα πανάρχαιο ονειρομαντείο, όπου έδινε χρησμό μέσω ονείρου ο Δίας. Το μαντείο αυτό επρόκειτο για ένα άντρο μέσα στο βουνό, από το οποίο αναφέρεται ότι ξεκινούσε μια υπόγεια διάβαση με κατάληξη την Κνωσσό. Μέσα στο άντρο αυτό κοιμήθηκε ο φημισμένος μάντις Επιμενίδης για 57 ολόκληρα χρόνια.
Στον Κρότωνα της Μεγάλης Ελλάδας (Κάτω Ιταλία) υπήρχε ένας ναός προς τιμήν της Λακινίας Ήρας. Τα μάρμαρα του ναού αυτού είχαν τέτοια ενέργεια, ώστε αν κάποιος χάραζε πάνω τους το όνομά του, τότε όταν πέθαινε, αυτό έσβηνε από μόνο του.
Στην Πάφο της Κύπρου υπήρχε ο ναός της Παφίας Αφροδίτης με τους εκατό βωμούς. Ο βωμός στον οποίο συνήθως θυσίαζαν ήταν υπαίθριος, στην αυλή του ναού. Στην αυλή αυτή δεν έπεφτε ποτέ η βροχή, αν και έβρεχε ένα γύρω. Το άγαλμα της Αφροδίτης εκεί δεν ήταν ανθρωπόμορφο, αλλά κωνοειδές, για κάποιον λόγο που δεν αποκαλυπτόταν.
Στα Καστάβαλα της Καππαδοκίας υπήρχε ένα επίσημο ιερό, όπου λατρευόταν η Περασία Άρτεμις. Οι ιέρειες εκεί ασκούσαν την πυροβασία, περπατώντας ξυπόλητες πάνω σε μεγάλες ανθρακιές.
Στην Μυκαλυσσό (ή Μυκαλησσό) της Βοιωτίας υπήρχε ιερό της Μυκαλυσσίας Δήμητρας, του οποίου οι πόρτες έκλειναν αυτόματα όταν έπεφτε το απόγευμα, και άνοιγαν πάλι αυτόματα το πρωί. Αναφέρεται ότι όσοι καρποί τοποθετούνταν στα πόδια του αγάλματος της θεάς ως προσφορές έμεναν πάντοτε φρέσκοι.

Γ. Βιβλιογραφία
-Ωγυγία ή Αρχαιολογία (5 τόμοι), Αθανάσιος Σταγειρίτης
-Ορφικά αποσπάσματα
-Ελληνική Μυθολογία, Paul Decharme
-Ελληνική Μυθολογία, Jean Richepin
-Λεξικόν της Ελληνικής Αρχαιολογίας, Αλέξανδρος Ρ. Ραγκαβής
-Dictionary of Classical Mythology, Pierre Grimal
-Διόνυσος, Μύθος και Λατρεία, Walter Otto
——————
Φανταστική Πραγματικότητα ή Πραγματική Φαντασία;
Cordwainer Smith

ΠΗΓΗ
Το διαβάσαμε από το: Περίεργα Φαινόμενα της Αρχαιότητας http://thesecretrealtruth.blogspot.com/2014/07/blog-post_3893.html#ixzz37pFtrwQM

ETΣΙ ΔΙΟΙΚΕΙΣ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ: ΟΞΥΡΡΥΓΧΕΙ ΠΑΠΥΡΟΙ - ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΜΕ ΠΡΟΣΟΧΗ ΚΑΙ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΤΕ ΑΝ ΕΧΕΙ ΑΛΛΑΞΕΙ ΚΑΤΙ ΕΔΩ ΚΑΙ 2000+ΧΡΟΝΙΑ!

Πως να διοικείς τους Έλληνες: Οι Οξυρρύγχειοι Πάπυροι. Τα παρακάτω είναι αποσπάσματα αλληλογραφίας του Ρωμαίου συγκλητικού Μενένιου Άπιου, στον φίλο του Ατίλιο Νάβιο , ο οποίος τον διαδέχεται στην διακυβέρνηση της Αχαίας και τον συμβουλεύει για το πώς μπορεί να χειριστεί τους Έλληνες. Οι πάπυροι βρέθηκαν στην τοποθεσία Οξύρρυγχος, εξ’ ου και το όνομα του τίτλου.
Διαβάστε το με προσοχή και διαπιστώστε αν έχει αλλάξει κάτι εδώ και 2000+ χρόνια !

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΡΩΤΟ
Κερδίσαμε αγαπημένε Ατίλιε τον κόσμο με τις λεγεώνες μας, αλλα θα μπορέσουμε να τον κρατήσουμε μονάχα με την πολιτική τάξη που θα του προσφέρουμε. Διώξαμε τον πόλεμο στις παρυφές της γης. Από τον Περσικό κόλπο, ως την Μαυριτανία και από την γη των Αιθιόπων ως την Καληδονία, αδιατάρακτη βασιλεύει η ρωμαϊκή ειρήνη. Δύσκολο φαίνεται να εξηγήσει κανείς, πως μια πόλη έφτασε να κυβερνά την οικουμένη. Μέσα στους λόγους όμως που θα αναφέρονταν για μια τέτοια εξήγηση θα έπρεπε πρώτος να ηταν ετούτος.
Καταλάβαμε καθαρά και έγκαιρα πως υποτάσσοντας ξένους λαούς αναλαμβάνουμε μιαν ευθύνη για την ευημερία τους. Τούτη η συνείδηση της ευθύνης διακρίνει τους βαρβάρους κατακτητές από τους κοσμοκράτορες. Μονάχα ο Αλέξανδρος πριν από μας είχε την συνείδηση τούτης της ευθύνης. Ευτυχώς για την δόξα της Ρώμης, πέθανε νέος, γιατι αλλιώς θα ήτανε οι Έλληνες σήμερα οι άρχοντες του κόσμου. Αλίμονο στους λαούς όταν τις προσπάθειές τους τις ενσαρκώνουν μονάχα σε μεμονωμένα άτομα που περνούν και όχι σε ανθρώπινες κοινότητες, σε θεσμούς που αντέχουν στην ροή των πραγμάτων και σηκώνουν άνετα τον όγκο των πολύχρονων έργων. Έχουμε την σοφία να μην θέλουμε να είμαστε δυσβάσταχτοι εκμεταλλευτές των λαών που υποτάχτηκαν στην εξουσία μας.
Αλλα δεν φτάνει να τους χαρίζουμε την ειρήνη και τάξη, γιατι αυτά είναι αρνητικά στοιχεία, είναι όροι, δεν αποτελούν την ουσία της ευδαιμονίας των ανθρώπων. Θα έπρεπε και της φιλοσοφίας και της ποίησης τα δώρα να σκορπούσαμε στις χώρες που κυβερνούμε. Το μέγα όμως τούτο έργο είμαστε άξιοι να το κάνουμε μόνο στις δυτικές επαρχίες, γιατι εκεί που βρίσκεσαι εσύ, οι Έλληνες το επιτελούν ακόμη σήμερα καλύτερα από μας. Ας επαναλάβουμε και εμείς την δυσάρεστη ομολογία του Οράτιου Φλάκκου: Graecia capta, ferum victorem cepti, et artes intulit agresti Latio.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟ
Μάθε φίλτατέ μου Ατίλιε, πως όσοι θέλουν να είναι κοσμοκράτορες, πρέπει να έχουν νοοτροπία πατρικίων και όχι νοοτροπία ιππέων.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΤΡΙΤΟ
Ο Έλληνας είναι πιο εγωιστής από εμάς και συνεπώς από όλα τα έθνη του κόσμου. Το άτομό του είναι «πάντων χρημάτων μέτρον» κατά το ρητό του Πρωταγόρα. Αδέσμευτο, αυθαίρετο και ατίθασο, αλλα και αληθινά ελεύθερο, ορθώνεται το «εγω» των Ελλήνων. Χάρις σε αυτό σκεφθήκανε πηγαία, πρώτοι αυτοί, οσα εμείς αναγκαζόμαστε σήμερα να σκεφθούμε σύμφωνα με την σκέψη τους. Χάρις σε αυτό βλέπουν με τα μάτια τους και όχι με τα μάτια εκείνων που είδαν πριν από αυτούς. Χάρις σε αυτό η σχέση τους με το σύμπαν, με τα πράγματα και τους ανθρώπους δεν μπαγιατεύει, αλλα είναι πάντα νέα, δροσερή και το κάθε τι, χάρις σε αυτό το «εγω» αντιχτυπάει σαν πρωτοφανέρωτο στην ψυχή τους.
Είναι όμως και του καλού και του κακού πηγή τούτο το χάρισμα. Το ίδιο «εγω» που οικοδομεί τα ιδανικά πολιτικά συστήματα, αυτό διαλύει και τις πραγματικές πολιτείες των ανθρώπων. Και ήρθανε καιροί όπου ο ελληνικός εγωισμός ξέχασε την τέχνη που οικοδομεί τους ιδανικούς κόσμους, αλλα δεν ξέχασε την τέχνη που γκρεμίζει τις πραγματικές πολιτείες. Και εμείς τους συναντήσαμε, καλέ Ατίλιε, σε τέτοιους καιρούς και γι αυτό η κρίση μας γι αυτούς συμβαίνει να είναι τόσο αυστηρή που κάποτε καταντά άδικη.
Αλλα και πώς να μην είναι; Η μοίρα μας έταξε νομοθέτες του κόσμου και το ελληνικό άτομο περιφρονεί τον νόμο. Δεν παραδέχεται άλλη κρίση δικαίου παρά την ατομική του, που δυστυχώς στηρίζεται σε ατομικά κριτήρια. Απορείς πως η πατρίδα των πιο μεγάλων νομοθετών, εχει τόση λίγη πίστη στον νόμο. Και όμως από τέτοιες αντιθέσεις πλέκεται η ψυχή των ανθρώπων και η πορεία της ζωής των. Σπάνια οι έλληνες πείθονται «τοις κείνων ρήμασι». Πείθονται μονο στα ρήματα τα δικά τους και η αλλάζουν τους νόμους κάθε λίγο ανάλογα με τα κέφια της στιγμής, η όταν δεν μπορούν να τους αλλάξουν, τους αντιμετωπίζουν σαν εχθρικές δυνάμεις και τότε μεταχειρίζονται εναντίον τους η τη βία η τον δόλο.
Α! πόσο την χαίρεται ο έλληνας την εύστροφη καταδολίευσή τους, τους σοφιστικούς διαλογισμούς που μεταβάλλουν τους νόμους σε ράκη! Ο έλληνας εχει την πιο αδύνατη μνήμη από μας, έχει λιγότερη συνέχεια στον πολιτικό του βίο. Είναι ανυπόμονος και κάθε λίγο, μόλις δυσκολέψουν λίγο τα πράγματα, αποφασίζει ριζικές μεταρρυθμίσεις. Θες να σαγηνεύσεις την εκκλησία του δήμου σε μια πόλη ελληνική; Πες τους: «Σας υπόσχομαι αλλαγή» Πες τους: «Θα θεσπίσω νέους νόμους» Αυτό αρκεί. Με αυτό χορταίνει η ανυπομονησία τους, το αψίκορο πάθος του.
Τι φαεινές συλλήψεις θα βρεις μέσα σε αυτά τα ελληνικά δημιουργήματα της ιδιοτροπίας της στιγμής! Εμείς δειλά-δειλά και μόνο με το χέρι του πραίτωρα τολμήσαμε , διολισθαίνοντας μέσα στους αιώνες να ξεφύγουμε από τους άκαμπτους κλοιούς της Δωδεκαδέλτου μας και πάλι διατηρώντας όλους τους τύπους, όλα τα εξωτερικά περιβλήματα. Τούτη η υποκρισία των μορφών, όταν η ουσία αλλάζει, δείχνει πόση είναι η ταπεινοφροσύνη μας μπρος σε κάθε τι που είναι θεσμός και έθος και παράδοση, πόσο το παρελθόν και η συνέχειά του βαραίνουν στην πορεία μας και πόσο δίκαια αντέχουμε αιώνες εκεί που οι έλληνες εκάμφθησαν σε δεκαετηρίδες,
Μεσα στους πιο πολλούς έλληνες, άμα σκάψεις λίγο, θα βρεις ένα ισχνό υπερόπτη Κοριολανό, έναν άσημο εκδικητικό Αλκιβιάδη, ένα εγω μεγαλύτερο από την πατρίδα. Όχι βέβαια σε όλους, αλλιώς δεν θα υπήρχαν σήμερα πια ελληνικές πόλεις. Αλλα όποιος διοικεί, σαν κι εσένα, έναν λαό, πρέπει να γνωρίζει τις άρχουσες ροπές, που δεν φτάνουν βέβαια ως την φανερή ακρότητα του ωραίου αθηναίου η του δικού μας Γάιου Μάρκου, αλλα τείνουν προς τα εκεί. Οι πολλοί, από χίλιους δυο λόγους, γιατι είναι πιο μικροί και πιο αδύνατοι, σταματούν μεσοδρομίς. Μα και μ’ αυτούς, το κακό γίνεται.
Οι έλληνες λίγα πράγματα σέβονται και σπάνια όλοι τους τα ίδια. Και προς καλού και προς κακού στέκουν επάνω από τα πράγματα. Για να κρίνουν αν ένας νόμος είναι δίκαιος, θα τον μετρήσουν με το μέτρο της προσωπικής τους περίπτωσης ακόμα κι όταν υπεύθυνα τον κρίνουν στην εκκλησία η στο δικαστήριο. Ο έλληνας ζητεί από τον νόμο δικαιοσύνη για την δική του προσωπική περίπτωση. Εάν τύχει και ο νόμος, δίκαιος στην ολότητά του και δεν ταιριάζει σε λίγες περιπτώσεις όπως η δική του, δεν μπορεί αυτό να το παραδεχτεί.
Και εν τούτοις τετρακόσια χρόνια τώρα το διακήρυξε ο μεγάλος τους Πλάτων, πως τέτοια είναι η μοίρα και η φύση των νόμων, πως άλλο νόμος και άλλο δικαιοσύνη. Το διακήρυξε αυτό και ο Σταγειρίτης, χωρίζοντας το δίκαιο από το επιεικές. Δεν δέχεται να θυσιάσει την δική του περίπτωση, το δικό του εγώ σε έναν νόμο σκόπιμο και δίκαιο στην γενικότητά του. Ετσι είναι πολλοί στις πόλεις που τώρα πρόκειται να διοικήσεις. Ετσι διαφορετικοί, αν όχι από μας, όμως από τους πατέρες μας, που θεμελίωσαν το μεγαλείο της παλιάς, της αληθινής μας δημοκρατίας.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ
Οσο περνούν οι αιώνες, τόσο εμείς και οι λαοί που κυβερνούμε γινόμαστε περισσότερο ατομιστές, ως που μια μέρα να μαραθούμε όλοι μαζί μέσα στην μόνωση των μικρών μας εαυτών. Νομίζω ότι οι έλληνες επάνω στους οποίους εσύ τώρα άρχεις είναι πρωτοπόροι σε αυτόν τον θανάσιμο κατήφορο. Δεν σου έκανε κιόλας εντύπωση καλέ μου Νάβιε, η αδιαφορία του έλληνα για τον συμπολίτη του; Όχι πως δεν θα του δανείσει μια χύτρα να μαγειρέψει, όχι πως αν τύχει μια αρρώστια δεν θα τον γιατροπορέψει, όχι πως δεν του αρέσει να ανακατεύεται στις δουλειές του γείτονα, για να του δείξει μάλιστα την αξιοσύνη του και την υπεροχή του, βοηθά ο έλληνας περισσότερο από κάθε άλλον.
Βοηθά και τον ξένο πρόθυμα, με την ιδέα μάλιστα, που χάρις στους μεγάλους στωικούς, πάντα τον κατέχει, μιας πανανθρώπινης κοινωνίας. Του αρέσει να δίνει στον ασθενέστερο, στον αβοήθητο. Είναι κι αυτό ένας τρόπος υπεροχής …
Λέγοντας πως ο έλληνας αδιαφορεί για τον πλησίον του, κάτι άλλο θέλω να πω, αλλα μου πέφτει δύσκολο να σου το εξηγήσω. Θα αρχίσω με παραδείγματα, που αν προσέξεις, ανάλογα θα δεις και εσύ ο ίδιος πολλά με τα μάτια σου.
Ακόμη υπάρχουν ποιητές πολλοί και τεχνίτες στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας. Πλησίασέ τους καθώς είναι χρέος σου και πες μου αν άκουσες κανέναν από αυτούς ποτέ να επαινεί τον ομότεχνό του. Δεν χάνει τον καιρό του σε επαίνους ο έλληνας. Δεν χαίρεται τον έπαινο. Χαίρεται όμως τον ψόγο και γι αυτόν πάντα βρίσκει καιρό. Για την κατανόηση, την αληθινή, αυτήν που βγαίνει από την συμπάθεια γι αυτό που κατανοείς, δεν θέλει τίποτε να θυσιάσει. Το κίνητρο της δικαιοσύνης δεν τον κινεί για να επαινέσει ότι αξίζει τον έπαινο.
Όχι πως δεν θα ήθελε να είναι δίκαιος, αλλα δεν αντιλαμβάνεται καν την αδικία που κάνει στον άλλο. Θαυμάζει ότι είναι ο δικός του κόσμος. Κάθε άλλον τον υποτιμά ! Όταν ένας πολίτης άξιος, δεν αναγνωρίζεται κατά την αξία του, λέει ο έλληνας, αφού δεν αναγνωρίζομαι εγώ ο αξιώτερός του, τι πειράζει αν και αυτός δεν αναγνωρίζεται; Ο εγωκεντρισμός αφαιρεί από τον έλληνα την δυνατότητα να είναι δίκαιος. Μόνον όταν δημιουργηθούν συμφέροντα που συμβαίνει να είναι κοινά σε πολλά άτομα μαζί, βλέπεις την συναδέλφωση και την αλληλεγγύη. Στον κάθε έλληνα τα ιδανικά είναι ατομικά. Γι αυτό οι πολιτικές των φατρίες είναι φατρίες συμφερόντων και το ιδανικό του κάθε ηγέτη είναι ο εαυτός του.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΕΜΠΤΟ
Νάβιε, ο Κάτων από καιρό έχει πεθάνει και πέθανε μαζί του και η παλιά μας δημοκρατία. Τώρα βαδίζουμε κι εμείς τον δρόμο των ελλήνων ως που και οι δικοί μας εγωισμοί κάθε μέρα ωμότεροι και βιαιότεροι να σκεπάσουν με την πλημμυρίδα τους την Σύγκλητο και την αγορά και ολόκληρη την αθάνατη πόλη.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΚΤΟ
Εδώ και δυο εβδομάδες σου έγραφα για το φυγόκεντρο εγωισμό των ελλήνων. Δεν θυμάμαι όμως αν σου έγραψα το χειρότερο. Κινημένος από την ίδια εγωπάθεια, την ρίζα αυτή του κάθε ελληνικού κακού (ας βοηθήσουν οι θεοί να μην γίνει και των δικών μας δεινών η μολυσμένη πηγή) ο έλληνας σε συχωράει στον συμπολίτη του καμία προκοπή. Όποιον τον ξεπεράσει, ο έλληνας τον φθονεί με πάθος και αν είναι στο χέρι του να τον γκρεμίσει από εκεί που ανέβηκε θα το κάνει.
Μα το πιο σπουδαίο, για να καταλάβεις τον έλληνα, είναι να σπουδάσεις τον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνει τον φθόνο του, τον τρόπο που εφηύρε για να γκρεμίζει καλύτερα. Είναι ένας τρόπος πιο κομψός από το δικό μας γέννημα σοφιστικής ευστροφίας και διανοητικής δεξιοτεχνίας. Δεν του αρέσει η χοντροκομμένη δολοφονία στους διαδρόμους του παλατιού, αλλα η λεπτοκαμωμένη συκοφαντία, ένα είδος αναίμακτου, ηθικού φόνου, ενός φόνου διακριτικότερου και εντελέστερου, που αφήνει του δολοφονημένου την σάρκα σχεδόν ανέπαφη, να περιφέρει την ατίμωση και την γύμνια της στους δρόμους και στις πλατείες.
Γιατι και την συκοφαντία, αγαπητέ μου, την έχουν αναγάγει σε τέχνη οι θαυμάσιοι, οι φιλότεχνοι έλληνες, οι πρώτοι δημιουργοί του καλού και του κακού λόγου. Το να επινοήσεις ένα ψέμα για κάποιον και να το διαλαλήσεις, αυτό είναι κοινότυπο και άτεχνο. Σε πιάνει ο άλλος από το αυτί και σε αποδείχνει εύκολα συκοφάντη και σε εξευτελίζει.
Η τέχνη είναι να συκοφαντείς χωρίς να ενσωματώνεις πουθενά ολόκληρη την συκοφαντία, μονο να την αφήνεις να την συνάγουν οι άλλοι από τα συμφραζόμενα και έτσι ασυνείδητα να υποβάλλεται σε όποιον την ακούει.
Η τέχνη είναι να βρίσκεις τον διφορούμενο λόγο, που άμα σε ρωτήσουν γιατι τον είπες, να μπορείς να πεις πως τον είπες με την καλή σημασία, και πάλι εκείνος που τον ακούει να αισθάνεται πως πρέπει να τον εννοήσει με την κακή του σημασία.
Αυτό είναι το αγχέμαχο όπλο με το οποίο πολεμάει ο έλληνας τον έλληνα, ο ηγέτης τον ηγέτη, ο φιλόσοφος τον φιλόσοφο, ο ποιητής τον ποιητή αλλα και ο ανάξιος τον άξιο, ο ουσιαστικά αδύνατος τον ουσιαστικά δυνατό και ξένος , θα δοκιμάσεις την αιχμή τούτου του όπλου κι εσύ όπως την δοκίμασα κι εγώ. Θα απορήσεις σε τι κοινωνική περιωπή βάζουν οι έλληνες τους δεξιοτέχνες της συκοφαντίας, πως τους φοβούνται οι πολλοί και αγαθοί και πως τους υπολήπτονται οι χρησμοθήρες και πως γλυκομίλητα τους χαιρετούν όταν τους συναντούν στις στοές και στην αγορά.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΒΔΟΜΟ
Το ανυπότακτο σε κάθε πειθαρχία, η περιφρόνηση των άλλων και ο φθόνος, η αρρωστημένη διόγκωση της ατομικότητας σπρώχνουν σχεδόν τον Έλληνα να θεωρεί τον εαυτό του πρώτο ανάμεσα στους άλλους. Αδιαφορώντας για όλους και για όλα, παραβλέποντας ότι γίνηκε πριν και ότι γίνεται γύρω του, αρχίζει κάθε φορά από την αρχή και δεν αμφιβάλλει πως πορεύεται πρώτος τον δρόμο το σωστό. Ταλαιπωρεί από αιώνες την ελληνική ζωή η υπέρμετρη εμπιστοσύνη του έλληνα στην προσωπική του γνώμη και στις προσωπικές του δυνατότητες.
Παρά να υποβάλει τη σκέψη του στην βάσανο μιας ομαδικής συζήτησης, προτιμάει να ριψοκινδυνεύει με μόνες τις προσωπικές του δυνάμεις. Πρόσεξε τις συσκέψεις των ηγετών των πολιτικών μερίδων τους με τους δήθεν φίλους των και θα δεις ότι οι περισσότερες είναι προσχήματα. Ο ηγέτης λεει την γνώμη του , βελτιώνει την διατύπωσή της με τις πολλές επαναλήψεις, χωρίς ούτε να περιμένει, ούτε να θέλει καμία αντιγνωμία. Και οι φίλοι του το ξέρουν καλά αυτό και συχνάζουν σε αυτές τις συσκέψεις η για να μάθουν τα νέα της ημέρας η για να βρουν ευκαιρία να κολακέψουν τον ηγέτη.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ο έλληνας πολιτικός ανακυκλώνεται μόνος του μέσα στις δικές του σκέψεις, γιατι πιστεύει πως αυτές αρκούν για το έργο του, η το χειρότερο γιατι η χρησιμοποίηση και των άλλων στην εκτέλεσή του, θα περιόριζε την κυριότητά του επάνω στο έργο , θα το έκανε περισσότερο τέλειο , αλλα λιγότερο δικό του και εκείνο που προέχει για τον έλληνα δεν είναι το πρώτο, αλλα το δεύτερο.
Ετσι σε πρώτη μοίρα έρχεται η τιμή του και σε δεύτερη η αξία του έργου. Αυτή είναι η αδυναμία του πολιτικού ήθους που θα παρατηρήσεις στους έλληνες δημόσιους άνδρες, που κατά τα άλλα είναι και πιο υψηλόφρονες και πιο αδέκαστοι και σχεδόν πιο φτωχοί από τους σύγχρονους δικούς μας. Οι παλιοί όμως ρωμαίοι, αυτοί κατείχαν την αρετή της μετριοφροσύνης που απουσιάζει και απουσίασε πάντα από την ελληνική πολιτική ζωή και γι’ αυτό τότε κατορθώσανε, αν και σε τόσα καθυστερημένοι, να πάρουν την κοσμοκρατορία από τα χέρια των ελλήνων.
Γιατί βλέπεις, τούτη η μοιραία για την τύχη των ελλήνων εγωπάθεια φέρνει και ένα άλλο χειρότερο δεινό: Όπου βασιλεύει, τα έργα σχεδιάζονται πάντα μέσα στα στενά όρια της ατομικότητας, σύντομα και βιαστικά, για να συντελεστούν όλα, πριν το πρόσωπο εκλείψει. Η πολιτική όμως που θεμελιώνει τις μεγάλες πολιτείες Δε σηκώνει ούτε βιασύνη, ούτε συντομία. Σχεδιάζεται σε έκταση αιώνων. Δεν προσδένεται σε άτομα, αλλα σε ομάδες προσώπων, σε διαδοχικές γενιές.
Στην εκτύλιξή της εξαφανίζεται το εφήμερο άτομο και παίρνουν την πρώτη θέση, διαρκέστερες υποστάσεις, λαοί, οικογένειες, πολιτικές μερίδες, η κοινωνικές τάξεις. Τα εδραία πολιτικά έργα μεσα στην ιστορία είναι υπέρ προσωπικά. Και δυστυχώς, οι έλληνες μονο σε προσωπικά έργα επιδίδονται με ζήλο. Γι αυτό η δεν φτάνουν ως την τελείωση ενός άξιου πολιτικού έργου, η όταν φτάσουν, φέρνει μέσα του το έργο του το ίδιο το σπέρμα της φθοράς.
Και αυτό είναι δίκαιο. Γιατί σκοπός των ελλήνων είναι η πρόσκαιρη λάμψη του πρόσκαιρου ατόμου, όχι η μόνιμη απρόσωπη ευόδωση του ιδίου του έργου. Έπρεπε εξαιρετικά ευνοϊκές περιστάσεις να συντρέξουν με την μεγαλοφυία του Αλέξανδρου του Μακεδόνα για να αποκτήσουν για λίγα χρόνια οι έλληνες μια κυρίαρχη πολιτική θέση στην οικουμένη. Αλλα και εκεί το έργο, στηριγμένο σε ένα πρόσωπο , όχι σε μιαν κοινότητα ανθρώπων, ούτε σε μία πολύχρονη παράδοση, μόλις εξαφανίστηκε ο δημιουργός του, διαλύθηκε μέσα σε χέρια των ιδίων εκείνων ανθρώπων που όταν ο Αλέξανδρος ζούσε, στάθηκαν οι απαραίτητοι συντελεστές του. Αλλα το έργο, βλέπεις, δεν ήταν δικό τους. Δεν τους είχε κάνει ο αυταρχικός ηγέτης κοινωνούς στην τιμή του έργου, αλλα θήτες του γιγάντιου εγωισμού του.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΟΓΔΟΟ
Ποτέ, μα ποτέ δεν θέλησα να σου πω ότι λείπει η πολιτική σκέψη από την Ελλάδα. Απεναντίας πιστεύω πως αφθονεί, περισσότερο μάλιστα απ’ όσο φαντάζεται όποιος βλέπει τα πράγματα από έξω. Μόνο που δεν μας είναι αισθητή η παρουσία της, γιατι οι άνδρες που την κατέχουν φθείρονται ο ένας από τον άλλον σε μιαν αδιάκοπη πεισματική και το πιο συχνά, μάταιη σύγκρουση. Εάν λείπει κάτι των ελλήνων πολιτικών, δεν είναι ούτε η δύναμη της σκέψης , ούτε η αγωνιστική διάθεση. Στο χαρακτήρα, στο ήθος φωλιάζει η αρρώστια.
Φωλιάζει στην άρνησή τους να δεχθούν να εξαφανίσουν το άτομό τους για την ευόδωση ενός ομαδικού έργου. Δεν κρίνουν ποτέ με δικαιοσύνη το συναγωνιστή τους και γι αυτό δεν υποτάσσονται ποτέ στην υπεροχή του. Δεν έχουν την υπομονή μέσα στον κύκλο των ισοτίμων, να περιμένουν με την τάξη του κλήρου η της ηλικίας την σειρά τους. Ετσι διασπαθίζοντας την δύναμη του και τις αρετές του κατάντησε ο λαός με την υψηλότερη και πλουσιότερη στην θεωρία πολιτική σκέψη, να μείνει τόσο πίσω από μας στις πρακτικές πολιτικές του επιδόσεις.
… τα δεινά, όσα υποφέρανε ως τα σήμερα οι έλληνες, μα θαρρώ και όσα θα υποφέρουν στο μέλλον, μια έχουν κύρια και πρώτη πηγή, την φιλοπρωτία, την νόμιμη θυγατέρα του τρομερού των εγωισμού. Μου γράφεις πως αυτό συμβαίνει και αλλού και προ παντός σε μας. Η διαφορά καλέ μου φίλε, έγκειται στο μέτρο και στην ένταση της φιλοπρωτίας. Βέβαια και εμείς σήμερα δεν υστερούμε. Αλλα την εποχή που θεμελιώνονταν το μεγαλείο της Ρώμης δεν είχαν υπερβεί οι δικοί μας το πρεπούμενο μέτρο. Υποτάσσονταν στον κοινό νόμο και στους γενικούς σκοπούς της πολιτείας, ενώ οι έλληνες το ξεπέρασαν πριν προφτάσουν να στεριώσουν την δύναμή τους στην οικουμένη. Όσο όμως αυστηρότερος και αν θέλω να είμαι, καθώς είναι χρέος μου, για μας τους ρωμαίους, δεν ξέρω αν μεταξύ των ρωμαίων, και σήμερα ακόμα, υπάρχουν τόσο φανατικοί και αδίστακτοι στο κυνήγημα των τιμών, όσοι υπήρξανε μεταξύ των ελλήνων στους ενδοξότερους τους αιώνες.
Μήπως υπερβάλω καλέ μου φίλε; Μήπως βλέπω το θαυμαστό γένος των ελλήνων με τα μάτια της γεροντικής κακίας ; μα είναι χρόνια τώρα που με το λυχνάρι και με του ήλιου το φως διαβάζω Αριστοφάνη , Δημοσθένη , Ευριπίδη , Θεόφραστο, Επίκουρο, Ζήνωνα, Χρύσιππο και όλο και βεβαιώνομαι περισσότερο πως δεν είμαι μόνος στον τρόπο που τους κρίνω. Όχι φίλε μου, Δε βλέπω πως είμαι άδικος όταν λέγω πως πρόθεσή τους συνήθως δεν είναι να ξεπεράσουν σε αξιότητα η και σε καλή φήμη τον αντίπαλό τους, αλλα να τον κατεβάσουν στα μάτια του κόσμου κάτω από την δική τους θέση, όποια κι αν είναι.
Την αρχαία «ύβριν» των, την κατεβάσανε στο χαμηλότερο επίπεδο. Κάποτε με τούτη την ισοπέδωση προς τα κάτω νομίζουν ότι επαναφέρουν το πολίτευμά τους στην ορθή του βάση. Μάταια ξεχώρισε ο μεγάλος Σταγειρίτης την «δημοκρατία» (Σ.Μ. οχλοκρατία) από την «πολιτεία» (Σ.Μ. ορθή δημοκρατία). Η θέλησή τους για ισότητα, άμα την αναλύσεις, θα δεις ότι δεν απορρέει από την αγάπη της δικαιοσύνης, αλλα από τον φθόνο της υπέρτερης αξίας. «Μια που εγώ, λεει ο έλληνας, δεν είμαι άξιος να ανέβω ψηλότερα από σένα, τότε τουλάχιστον και εσύ να μην ανεβείς από μένα ψηλότερα. Συμβιβάζομαι με την ισότητα».
Συμβιβάζεται με την ισότητα ο έλληνας, γιατι τι άλλο είναι παρά συμβιβασμός να πιστεύεις ανομολόγητα πως αξίζεις την πρώτη θέση και να δέχεσαι μία ίση με των άλλων ! Μέσα του λοιπόν δεν αδικεί τόσο ο έλληνας, όσο πλανάται.Γεννήθηκε με την ψευδαίσθηση της υπεροχής.
Και ύστερα θα συναντήσεις και μεταξύ των ελλήνων την άλλη ψευδαίσθηση που τους κάνει να υπερτιμούνε την μία αρετή που έχουν και να υποτιμούν τις άλλες που τους λείπουν. Είδα δειλούς που φαντάζονταν πως μπορούν να ξεπεράσουν όλους μονάχα με την εξυπνάδα τους και ανδρείους που πίστευαν πως φτάνει για να ξεπεράσουν όλους η ανδρεία τους. Είδα έξυπνους που φαντάζονταν ότι δεν χρειάζεται να γίνουν πρώτοι, ούτε η επιστήμη, ούτε η αρετή.
Είδα κάτι σοφούς που θελαν να σταθούν επάνω από τους έξυπνους και από τους ανδρείους με μόνη την επιστήμη και την σοφία. Πόσο αλήθεια άμαθοι της ζωής μπορεί να είναι αυτοί οι αφεντάδες της γνώσης! Τι κακό μας έκανε αυτός ο Πλάτωνας ! Πόσους δολοπλόκους πήρε στο λαιμό του που νομίσανε πως είναι «άνδρες βασιλικοί» !
Μα είδα τέλος, αγαπητέ μου Νάβιε, και κάτι ενάρετους, που δεν το χώνευαν να μην είναι πρώτοι στην πολιτεία, αφού ηταν πρώτοι στην αρετή. Και βέβαια δεν στασίαζαν όπως οι βάναυσοι και οι κακοί, αλλά αποσύρονταν σιωπηλοί και απογοητευμένοι στους αγρούς των, αφήνοντας τον δήμο στα χέρια των δημαγωγών και των συκοφαντών, η δηλητηριάζανε την ίδια τους την αρετή και τους ωραίους της λόγους με την πίκρα της αποτυχίας των, σαν οι ηγεσίες των πολιτειών να μην ήταν μοιραία υποταγμένες στις ιδιοτροπίες της τύχης και του χρόνου και σε λογής άλλους συνδυασμούς δυνάμεων που συνεχώς τις απομακρύνουν από την ιδεατή τους μορφή και τις παραδίνουν στα χέρια των ανάξιων η των μέτριων.
Τέτοια είναι τα πάθη και οι αδυναμίες που φθείρουν τους ηγέτες των ελληνικών πόλεων. Όσο για τους οπαδούς των ηγετών αυτών, έχουν και αυτοί την ιδιοτυπία τους στον μακάριο εκείνο τόπο. Είναι οπαδοί, πραγματικοί οπαδοί, μόνο όσοι έχασαν οριστικά την ελπίδα να γίνουν και αυτοί ηγέτες. Ετσι θα παρατηρήσεις ότι πιστοί οπαδοί είναι μόνο οι γεροντότεροι από τον ηγέτη τους. Ελάχιστοι είναι οι οπαδοί από πίστη ιδεολογική η από πίστη στον ηγέτη. Οι πολλοί είναι πειθαναγκασμένοι από τα πράγματα, γιατι ατύχησαν, γιατι βαρέθηκαν η λιγοψύχησαν. Γι αυτό είναι και όλοι προσωρινοί, άπιστοι, ενεδρεύοντες οπαδοί, ώσπου να περάσει η κακιά ώρα. Μα και αυτοί που μένουν και όσο μένουν οπαδοί, προσπαθούν συνεχώς να αναποδογυρίσουν την τάξη της ηγεσίας και να διευθύνουν αυτοί από το παρασκήνιο τον ηγέτη.
Γι αυτό και βλέπεις τόσο συχνά να είναι περιζήτητοι οι μέτριοι ηγέτες που προσφέρονται ευκολότερα στην παρασκηνιακή ηγεσία των οπαδών τους. Σε πολλές περιπτώσεις δεν έχει σημασία να ξέρεις ποιος είναι ο ονομαστικός ηγέτης μιας πολιτικής μερίδας αλλά ποιοι εκ του αφανούς τον διευθύνουν. Βλέπεις είναι μερικοί άνθρωποι που δεν είναι προικισμένοι με τα χαρίσματα με τα οποία αποκτάς τα φαινόμενα της ηγεσίας αλλά μονο με εκείνα που χρειάζονται για την ουσία της, για την άσκηση της εξουσίας. Είναι αναγκασμένοι λοιπόν οι τέτοιοι να περιοριστούν στον ρόλο του υποβολέα και να αφήσουν τους άλλους που κατέχουν τα φαινόμενα να χαριεντίζονται επάνω στην σκηνή.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΝΑΤΟ
Και ύστερα ,μήπως δεν βλέπω και την άλλη όψη του πράγματος; Ας παραπονιόμαστε για την ελληνική εγωπάθεια εμείς που διαρκώς επάνω της σκοντάφτουμε, γιατι έχουμε να κάνουμε με την ελληνική πόλη και τους πολιτικούς της. Εχει και την εξαίσια πλευρά της η υπερτροφία αυτή της προσωπικότητας, που στις κακές της όψεις την ονομάζουμε εγωπάθεια.
Εχει την πλευρά την δημιουργική, στην φιλοσοφία, στην ποίηση, στις τέχνες, στις επιστήμες, ακόμη και στο εμπόριο και στον πόλεμο. Από αυτήν αναβλύζει όλη η δόξα των ελλήνων, η μόνη δόξα στην ιστορία που μπορεί να σταθεί πλάι στην δική μας. Φοβάμαι μονάχα, γιατι, και ας μην το βλέπεις εσύ, κατά βάθος με γοητεύουν και εμένα οι έλληνες , που είναι και θα είναι πάντα οι δάσκαλοί μου. Φοβάμαι πως φτάσαμε στον καιρό, που η φωτεινή πλευρά της προσωπικότητάς των πηγαίνει όλο μικραίνοντας και αντίθετα η σκοτεινή όλο και αυξάνει και δεν ξέρω, δεν μπορώ να ξέρω αν ετούτος ο κατήφορος μπορεί ποτέ πια να σταματήσει.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΔΕΚΑΤΟ
Δεν σου κρύβω πως με πείραξε ο λόγος σου, πως δείχνομαι τάχα κακός και άδικος με τους έλληνες. Ας αρχίσω λοιπόν σήμερα το γράμμα μου με έναν έπαινο γι αυτούς, για να ξεπλύνω έτσι κάπως την μομφή σου. Ο εγωισμός δεν κάνει τους έλληνες μόνο κακούς πολίτες στην αγορά, τους κάνει και καλούς στρατιώτες στον πόλεμο. Εχουν αιώνων τρόπαια που μέσα στην μνήμη τους γίνονται σαν νόμοι άγραφοι και επιβάλλουν την περιφρόνηση της κακουχίας και του κινδύνου. Μη συγχέεις την διάλυση της στρατιωτικής δύναμης , που εχει αφορμή τις εμφύλιες έριδες, με την ατομική γενναιότητα καθώς και την πολεμική δεξιοτεχνία των ελλήνων. Μα δεν είναι μόνο στον πόλεμο ο έλληνας γενναίος και άξιος μαχητής, αλλά και στην ειρήνη.
Ακριβώς γιατι η γενναιότητά του δεν είναι συλλογική, σαν των περισσοτέρων λαών, αλλά ατομική, γι αυτό δεν φοβάται, και εκεί που βρίσκεται μόνος του, να ριψοκινδυνεύσει, στην ξενιτιά , στο παράτολμο ταξίδι, στην εξερεύνηση του αγνώστου. Γι αυτό και τόλμησε τέτοια που εμείς δεν θα τολμούσαμε ποτέ και θεμελίωσε για αιώνες αποικίες , έξω από τις στήλες του Ηρακλέους και πέρα στα χιόνια της Σκυθίας . Και στον καιρό μας ακόμη, έλληνες δεν είναι εκείνοι που τόλμησαν να διασχίσουν άγνωστες θάλασσες για να φτάσουν στην χώρα των Ινδών και στις έμπειρες χώρες πιο κάτω από την γη των Αιθιόπων; Αναρωτιέσαι κάποτε γιατί τα τολμάει αυτά τα παράτολμα ο έλληνας;
Επειδή είναι γενναίος ο έλληνας, είναι και παίκτης. Παίζει την περιουσία του, την ζωή του και κάποτε την τιμή του. Γεννήθηκε για να σκέπτεται μόνος, για να δρα μόνος, για να μάχεται μόνος και γι αυτό δεν φοβάται την μοναξιά. Εμείς αντίθετα είμαστε από τα χρόνια τα παλιά μια υπέροχα οργανωμένη αγέλη. Σκεπτόμαστε μαζί, δρούμε μαζί, μαχόμαστε μαζί και μοιραζόμαστε μαζί την τιμή, τα λάφυρα, την δόξα. Οι έλληνες δε δέχονται, όσο αφήνεται η φύση τους ελεύθερη, να μοιραστούν τίποτε με κανέναν.
Το εθνικό τους τραγούδι, αρχίζει με έναν καυγά, γιατι θελήσανε να κάνουν μοιρασιά ανάμεσα σε άντρες που μοιρασιά δεν δέχονται (Σ.Μ. αναφέρεται στην Ιλιάδα). Και μια που πήρα τον δρόμο των επαίνων, άκουσε και αυτόν, που δεν είναι και ο μικρότερος. Οι αυστηρές κρίσεις που τώρα βδομάδες σου γράφω, θαρρείς πως είναι μόνο δικές μου; Τις πιο πολλές τις διδάχτηκα από έναν έλληνα, από τον Επίκτητο. Νέος τον άκουσα να εξηγεί το μέγα δράμα του γένους του. Ήσυχα, καθαρά, με την ακριβολογία και την χάρη που σφράγιζε τον λόγο του , μας ετοίμαζε για έναν κόσμο που είχε πια περάσει, για μίαν Ατλαντίδα που είχε κατακαλύψει ο Ωκεανός.
Κάποτε κάνοντας την απολογία της πατρίδας του, μας έλεγε: «Δεν είναι τόσο δίκαια τα ανθρώπινα, ώστε μόνο αμαρτήματα να είναι οι αιτίες των τιμωριών. Η Τύχη, η τυφλή θεά, η τελευταία στην οποία θα πάψω να πιστεύω, πρόδωσε συχνά τους έλληνες στον δρόμο τους. Αλλα και αυτοί, πρόσθετε, την συντρέξανε με τον δικό τους τρόπο».
Μην νομίσεις όμως πως μόνο ένας Επίκτητος κατέχει την αρετή του «γνώθι σαυτόν» . Σε κάθε κόχη, απάγκια της αγοράς κάθε πόλης, σε κάθε πλάτανο από κάτω της ευλογημένης ελληνικής γης, θα βρεις και έναν έλληνα, αδυσώπητο κριτή του εαυτού του. Και εύκολα θα σου ξανοιχτεί και ας είσαι ξένος. Αρκεί εσύ να μην αρχίσεις να κακολογείς τίποτε το ελληνικό, γιατι τότε ξυπνάει μέσα του μια άλλη αρετή, η περηφάνια.
Ναι, ναι, σε βλέπω να γελάς, Ατίλιε Νάβιε, αυτούς τους ταπεινούς κόλακες που σέρνονται στους προθαλάμους μας, γελάς που τους ονομάζω περήφανους. Και όμως θα αστοχήσεις στο έργο σου αν αγνοήσεις αυτήν την αλήθεια. Πρόσεξε την υπεροψία και την φιλοτιμία των ελλήνων. Μην πλανάσαι! Εχουν την ευαισθησία των ξεπεσμένων ευγενών. Είναι γκρεμισμένοι κοσμοκράτορες, ποτέ όμως τόσο χαμηλά πεσμένοι ώστε να ξεχάσουν τι ήτανε!
Η πολυσύνθετη ψυχή τους χωράει λογής αντιφάσεις και έρχονται ώρες που για πολλούς είναι δίκαιος ο ειρωνικός λόγος του Ιουβενάλιου “Graeculus esuriens, in coelum jusseris, ibit” (τον λιμασμένο γραικύλο, κι αν στον ουρανό τον προστάξεις να πάει, θα πάει). Άλλοι όμως είναι τούτοι οι γραικύλοι και άλλοι οι έλληνες. Και το πιο περίεργο, οι ίδιοι τούτοι σε άλλες ώρες είναι γραικύλοι (graeculus) και σε άλλες έλληνες (graeci). Δεν πρέπει ποτέ να δώσεις την εντύπωση στον έλληνα ότι του αφαίρεσες την ελευθερία του.
Άφησε τον, όσο μπορείς, να ταράζεται, να θορυβεί, και να ικανοποιεί την πολιτική του μανία, μέσα στην σφαίρα που δεν κινδυνεύουν τα συμφέροντα της αυτοκρατορίας. Εσύ πρέπει να έχεις την τέχνη να επεμβαίνεις μόνο την τελευταία στιγμή, όταν δεν μπορείς να βάλεις τους έλληνες να αποτρέψουν το δυσάρεστο. Πάντοτε βρίσκονται οι διαφωνούντες μεταξύ των ελλήνων, που θα είναι πρόθυμοι να σε βοηθήσουν, είτε θεληματικά, είτε, συνηθέστερα, άθελά τους.
Υποβοηθώντας το τυφλό παιγνίδι των φατριών από το παρασκήνιο, χωρίς να προσβάλλεις την περηφάνιά τους, μπορεί να οδηγήσεις τις ελληνικές πόλεις προς το καλό πολύ ευκολότερα παρά με τις σοφότερες διαταγές που θα εξέδιδες, αν ήσουνα ανθύπατος στην Ισπανία η στην Ιλλυρία.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΕΝΔΕΚΑΤΟ
Όμως αν θέλεις στην Ελλάδα πραγματικά να επιβάλεις μία απόφασή σου, όσο σωστή και αν είναι, κοίταξε να μην φανεί η πρόθεσή σου. Πρέπει να θυσιάσεις την τιμή μίας απόφασης για να την επιβάλεις μεταξύ των ελλήνων. Κάλεσε ιδιαιτέρως έναν-έναν τους αρχηγούς των μερίδων, δώσε στον καθένα την ευκαιρία μίας επίπλαστης πρωτοβουλίας.
Φυσικά, αν δυστροπούν, να τους τρομάξεις, αλλα και αυτό υπό εχεμύθεια, χωρίς να αναγκάσεις την φιλοτιμία τους να πάρει τα όπλα. Δώσε τους κάποια περιθώρια έντιμης υποχώρησης και όταν ακόμη στην πραγματικότητα διατάσεις, μην τους πεις ότι διατάσεις. Πες τους ότι δεν διατάσεις, αλλά ότι αν δεν γίνει τούτο κι εκείνο, τότε οι ρωμαϊκές λεγεώνες θα αναγκαστούν να μετασταθμεύσουν για λόγους ασφαλείας σε άλλη επαρχία και τότε μπορεί τίποτε Γέτες η Κέλτες η Δακοί να στείλουν τα στίφη τους να δηώσουν την χώρα και ας αναμετρήσουν οι ίδιοι τις συνέπειες και ας αποφασίσουν.
Όλα αυτά δεν σου τα λεω για να σε κάνω να περιφρονείς τους έλληνες. Απεναντίας σου τα λεω για να τους καταλάβεις και να τους προσέξεις. Ακόμη και σήμερα διατηρούν τα ίχνη μερικών αρετών που μοιάζουν με την χόβολη μίας μεγάλης πυρράς. Μελετητές της ψυχής των ατόμων και του όχλου, θα τους δεις να εκτελούν μερικούς θαυμάσιους ελιγμούς, να χαράζουν πολιτικά σχέδια περίλαμπρα, με μια ευκινησία στην σκέψη και μια γοργότητα στις αντιδράσεις που εμείς εδώ ποτέ δεν φτάσαμε. Μόνο που ύστερα θα μελαγχολήσεις βλέποντας πως είναι πια ασήμαντοι οι σκοποί για τους οποίους ξοδεύονται αυτά τα εξαίσια χαρίσματα.
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΔΩΔΕΚΑΤΟ
Πρόσεξε αυτούς τους παλικαράδες της πολιτικής, που δεν καταλαβαίνουν ότι είναι γελοίο να έχεις το ύφος του δυνατού και του τρανού, όταν από καιρό έχεις πάψει να είσαι. Καθώς τρέφονται από την οπτασία των περασμένων τους μεγαλείων και δεν μπορούν να συμμορφωθούν με τις σημερινές τους διαστάσεις, πολύ θα σε ταλαιπωρήσουν με την αξίωσή τους να μην επεμβαίνεις στα πράγματα της πόλης τους.
***
Φωτογραφία Eos Aurora
Παραπομπές για μελέτη:
Οι Διώξεις των Ελλήνων Φιλοσόφων
Ομόπλευρο Τρέξιμο Αρχαίων Ελλήνων
Η Τεχνική Σκέψη των Αρχαίων Ελλήνων
Ο έρωτας στην αρχαιότητα και οι παρερμηνείες του
Η Μυθική Βιο-Τέχνη στην Κλασσική Αρχαιότητα
Οικοδύναμη – Το αρχαιοελληνικό Φένγκ Σούι
Οι Χρυσοί Όρχεις του Περικλή
Επίγνωση (Jiddu Krishnamurti)
Λυκούργος της Σπάρτης
Οι γυναίκες της Αρχαίας Σπάρτης
Αλτρουισμός ως εκδήλωση του «Εγώ»
Θεμιστοκλής ένας μεγαλοφυής ηγέτης
Ενας αρχαίος παγκόσμιος πόλεμος
Διογένης ο Κυνικός
terrapapers
Το διαβάσαμε από το: ETΣΙ ΔΙΟΙΚΕΙΣ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ: ΟΞΥΡΡΥΓΧΕΙ ΠΑΠΥΡΟΙ - ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΜΕ ΠΡΟΣΟΧΗ ΚΑΙ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΤΕ ΑΝ ΕΧΕΙ ΑΛΛΑΞΕΙ ΚΑΤΙ ΕΔΩ ΚΑΙ 2000+ΧΡΟΝΙΑ! http://thesecretrealtruth.blogspot.com/2014/07/et-2000.html#ixzz37pG8yCbf
http://skotinoprosopo.blogspot.gr/2014/07/et-2000.html

ΞΕΚΙΝΗΣΕ Η ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΜΕΤΡΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΙΜΑΤΟΧΥΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΕ ΚΑΙΡΟ "ΕΙΡΗΝΗΣ"... Η μεγαλύτερη λεηλασία φόρων στην ιστορία της

Στο τέλος του Ιουλίου του 2014, σε λίγες μέρες από σήμερα, ξεκινάει η μεγαλύτερη ληστρική επιδρομή στην ιστορία της ανθρωπότητας επίσημου κράτους στους πολίτες του.

Ο πρωθυπουργός τής Τάνιας Ιακωβίδου, ο επονομαζόμενος και Τζούλιο (Αντρεότι), έχοντας μαζί του τον Βενιζέλο- που όσο περνάει ο καιρός θυμίζει τον Μάρλον Μπράντο στον Νονό-θα στείλουν τους τσιλιαδόρους τους να εισπράξουν 7,5 δις φόρους, από τους ήδη φτωχοποιημένους πολίτες τους.

Από τους πολίτες, οι οποίοι 1 στους 5 δεν θα πάνε καν διακοπές και οι οποίοι χρωστάνε ήδη 67,5 δις στο Δημόσιο και 20 δις στα ασφαλιστικά ταμεία του τσαχπινογαργαλιάρη Ροβέρτου Σπυρόπουλου, ο Τζούλιο και ο Μάρλον ζητάνε άλλα 7,5 δις. Τα οποία ακόμη κι αν τα εισπράξουν δεν πρόκειται να κλείσουν την τρύπα των 15 δις ευρώ, ποσό στο οποίο ανέρχεται το δημοσιονομικό κενό της χώρας, μόνο για το 2015, σύμφωνα με τους δανειστές μας!

Την ίδια ώρα η Μέρκελ σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του "Κουρδιστού Πορτοκαλιού" είναι αποφασισμένη να μην προχωρήσει σε καμμία συζήτηση για το ελληνικό χρέος που έχει εκτιναχθεί στα 400 δις ευρώ.



-Οι κυβερνήσεις και οι πολίτες σας δημιούργησαν αυτό το χρέος. Σε καμμία περίπτωση, όσο βρίσκομαι στη καγκελαρία δεν πρόκειται να δεχθώ κανενός είδους απομείωση του ελληνικού χρέους σας. Ακόμη κι αν εξαφανισθεί από τον πλανήτη και ο τελευταίος Ελληνας, το χρέος πρέπει να το αποπληρώσετε στο ακέραιο. Δεν έχω ουδεμία πρόθεση να μπω σε μία διαδικασία που θα προκαλέσει την διάλυση της ζώνης του ευρώ κι αυτό γιατί σε περίπτωση που απομειωθεί το ελληνικό χρέος, το ίδιο θα ζητήσουν οι Ιταλοί και οι Γάλλοι. Δεν πρόκειται να θυσιάσω τους πολίτες μου για χάρη των κηφήνων της Ευρώπης...

Σας μεταφέρουμε λέξη-λέξη την θέση της Μέρκελ για το ελληνικό χρέος.

Την ιδια ώρα ο Σαμαράς και ο Βενιζέλος έχουν αρχίσει τα παπατζιλίκια με τους 180 βουλευτές. Παρόλα αυτά η προσπάθειά τους να παραμείνουν στην εξουσία με την εκλογή προέδρου από την παρούσα βουλή, είναι η πιο ηρωική πράξη κυβερνώντων στην εποχή του Μνημονίου.

Αν καταφέρουν να φθάσουν τον Φεβρουάριο του 2014, έχοντας λεηλατήσει τον ελληνικό λαό με αφαίμαξη 7,5 δις ευρώ, έξω από την Βουλή 5 εκατομμύρια Έλληνες θα μετατρέπουν το κέντρο της Αθήνας στο πιο αιματοβαμμένο πολεμικό μέτωπο της μεταπολεμικής μας ιστορίας.

Aπό την άλλη ο σχεδόν γραφικός και μονίμως εκτός τόπου και χρόνου Τσίπρας, υποδύεται τον Γιασέρ Αραφάτ.

Μόλις ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση για την μεγαλύτερη αιματοχυσία στην Ελλάδα σε καιρό "ειρήνης"...

http://kourdistoportocali.com/post/36871/divoΠΗΓΗ
http://kyklwpas.blogspot.gr/2014/07/blog-post_34.html

ΡΑΚΚΑ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ/ΕΤΣΙ ΑΠΟΚΕΦΑΛΙΣΑΝ ΤΟΥΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ

Πορφύρης Δ Σταφυλά Π > Πέρα από τα όρια της λογικής. Το μεταφυσικό θρίλερ του ισλαμισμού σε όλη του την αποκρουστικότητα. Με άρτιο πολεμικό εξοπλισμό, ατσαλάκωτες στρατιωτικές στολές, μαύρες κουκούλες για να κρύβουν τη μη αραβική καταγωγή τους, γιλέκα αυτοπροστασίας τελευταίας κοπής, ασιατικά και ευρωπαικά χαρακτηριστικά, εικονίζονται στην αναμνηστική φωτογραφία μετά την τελετουργική σφαγή στο στρατόπεδο. Αφού μακελάρισαν σαν βουβάλια νέα παιδιά φωτογραφίζονται σε χώρο της Μονάδας να προσεύχονται…..σε ποιόν θεό άραγε; Λογαρισμός twitter της οργάνωσης Ισλαμικό Κράτος δημοσίευσε και νέες φωτογραφίες από την κατάληψη του στρατοπέδου της 17ης Μονάδας του Συριακού Στρατού στη Ράκκα και από αποκεφαλισμούς συρίων στρατιωτών.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΣΚΛΗΡΕΣ ΦΩΤΟ 

Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

ΟΠΟΙΟΣ ΒΡΕΘῌ ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ROTHSCHILD …ΤΕΛΕΙΩΣΕ!!!

Δεν χρειάζεται καν να γνωρίζεις ποιοι είναι οι Rothschild.

Αρκεί να βρεθείς στον δρόμο τους για να χάσεις τη ζωή σου.
Πόσο μάλλον να διανοηθείς να τους στοχοποιήσεις και να τους αντισταθείς.
Περιμένει μήπως κάποιος από τους 300 κλεπτομανείς, σκατοφλώρους και χέστες της Βουλής να …σηκώσουν κεφάλι απέναντι στο Κτήνος;
Επί Όθωνος, το 1849, ο Αγγλικός Στόλος παραλίγο να βομβαρδίσει την Αθήνα για λογαριασμό ενός …Rothschild, που ήταν ακόλουθος του Όθωνα και που απαίτησε να ΜΗΝ πραγματοποιηθεί η περιφορά του ομοιώματος του Ιούδα, που είχαν ως έθιμο οι Χριστιανοί.
ΚΙΣ
Το 1890 ιδρυτής της Ισραηλιτικής κοινότητας στην Αθήνα…πάλι ένας Rothschild.
Και το 1917 ο Βρετανική Κυβέρνηση απαντάει ΘΕΤΙΚΑ στο αίτημα του Λόρδου Rothschild για την ίδρυση του Ισραήλ στην Παλαιστίνη.(Ισραήλ=Σιωνισμός=Rothschild!)

Και στην Ελλάδα πάλι οι Rothschild είναι παντού…
Αλλά όποιος τολμήσει να …συλλαβίσει το επίθετό τους, …κινδυνεύει…!!!
Πόσο μάλλον να πάει κόντρα στις εντολές του Κτήνους.
Η ίδρυση του Ισραήλ απαγορεύεται από την Εβραϊκή θρησκεία…!!!
Αλλά οι Rothschild έχουν συσσωρεύσει τέτοια ισχύ, που αισθάνονται ανώτεροι του θεού των Εβραίων.

wikipedia
Για τους Rothschild έγραψε κι ο Λόρδος Byron, αλλά ξέχασαν να μας …διδάξουν το συγκεκριμένο έργο…
Γράφει ΠΟΛΥ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ και με ονόματα ο Λόρδος Byron στο έργο DON JUAN (Canto the Twelth)
…..

Ποιος κρατάει την πλάστιγγα της παγκόσμιας ισορροπίας;
Ποιος άρχει επί των Βασιλοφρόνων και των Φιλελευθέρων βουλευτών αδιακρίτως;
Ποιος ξεσήκωσε τους γυμνούς αχίτωνες πατριώτες της Ισπανίας;
(Και διαδίδει τις φήμες που κάνουν τις εφημερίδες της γηραιάς Ευρώπης να τρίζουν και να τραυλίζουν);
Ποιος διαχέει ηδονές και βάσανα, τόσο στον Παλιό όσο και στον Νέο Κόσμο;
Ποιος σχεδιάζει και χλευάζει την πολιτική;
Μήπως το φάντασμα του ευγενικού θάρρους του Βοναπάρτη;
Ο Ιουδαίος Ρότσιλντ και ο χριστιανός κολαούζος του, ο Μπέρινγκ.
Αυτοί, και ο αναμφισβήτητα φιλελεύθερος πειρατής Λαφίτ, είναι οι αληθινοί άρχοντες της Ευρώπης.
Κάθε δάνειο, δεν είναι απλώς κερδοσκοπικό χτύπημα,
Είναι μοχλός για την καθήλωση ενός έθνους ή την ανατροπή ενός θρόνου.
Και οι Δημοκρατίες, συμμετέχουν λιγουλάκι.
Οι μέτοχοι του δανείου για τα ορυκτά της Κολομβίας είναι γνωστοί εις το χρηματιστήριο,
Στην «συναλλαγή», και το αργυρούν υπέδαφος του Περού, που χρήζει της προεξοφλήσεως του Οβριού….
LORD BYRON, από το DON JUAN, CANTO TWELVE
filonoi.gr
Το διαβάσαμε από το: ΟΠΟΙΟΣ ΒΡΕΘῌ ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΤΩΝ ROTHSCHILD …ΤΕΛΕΙΩΣΕ!!! http://thesecretrealtruth.blogspot.com/2014/07/rothschild_18.html#ixzz37v34YWAk
http://medousas.blogspot.gr/2014/07/rothschild.html

ΕΙ - Ε.Ν.D. Λαμπράκης, Βαλσαμάκης 25.7.2014 artFM Radio Cyprus